Rok 1994, nowozelandzki wykładowca Bill Barton spotyka się w RPA z nauczycielami matematyki ze szkół w Zululandzie.

Pod koniec rozmowy gawędziliśmy nieformalnie. Chciałem dowiedzieć się czy używali języka zulu ucząc matematyki. Skrępowane milczenie, zerkanie jednego na drugiego i dookoła. „Tak”, w końcu jeden przyznał spokojnie, „ale nie wolno nam.” „Ale waszym pierwszym językiem jest zulu?” „Tak.” „I tak samo jest z wszystkimi waszymi uczniami?” „Tak.” „Ale oni mają nieco trudności z angielskim?” „Mają.” Okazało się, że w ogóle nie wolno było im uczyć w zulu i dyrektor krążył przysłuchując się przy drzwiach, by sprawdzić czy nie używali go – stąd ich opór z przyznaniem się. Reguły szkolne uzasadniano tym, że celem było nauczenie się terminów angielskich i odniesienie korzyści z władania językiem światowym oraz własnym, a badania w dziedzinie edukacji wykazywały, że najlepszą strategią było zanurzenie w języku docelowym.

Dziwne to było dla mnie. W tym czasie w Nowej Zelandii mówiący po maoryjsku nauczyciele i uczniowie byli w każdej szkole dobrze widziani i robiono wiele, by utrwalić maoryjski jako język nauczania. Zachęcano wszystkich nauczycieli we wszystkich szkołach, by włączali do swych lekcji w stosownych miejscach wszelkie znane im zwroty po maoryjsku. Postępowanie to uzasadniano tym, że celem było nauczenie się terminów angielskich i odniesienie korzyści z władania językiem światowym oraz własnym, a badania w dziedzinie edukacji wykazywały, że najlepszą strategią było zanurzenie w języku docelowym.

Tak, to samo uzasadnienie dla dwóch przeciwstawnych kierunków wychowawczych. Łatwo jest to wyjaśnić. W Nowej Zelandii był kulturalny renesans Maori i ludzie byli dumni ze swego języka i dziedzictwa. A Południowa Afryka dopiero wynurzyła się z gnębiącego ją systemu politycznego, w którym jednym z narzędzi ucisku było prawo wymagające nauczania w lokalnych językach. W RPA znalazłem się w delikatnej sytuacji Białego popierającego nauczanie w miejscowym języku! W edukacji, kontekst socjo-polityczny jest wszystkim.

Bill Barton, The Language of Mathematics – Telling Mathematical Tales, Springer 2008.