Do czytania Związku żydowskich policjantów zachęcił mnie przed dwoma laty nameste – prócz cytatów (a imponująca jakość polskiego tłumaczenia staje się widoczna przy brnięciu przez brawurową angielszczyznę oryginału) podał też linki do dwóch wartościowych blogów, w których są recenzje książki. Więc jest ona tak dobrze zarekomendowana, że nie ma sensu, bym z dwuletnim opóźnieniem (łatwiej znaleźć kasę na kupienie niż czas na czytanie) dołączał falsecik do chóru śpiewającego o klasie powieści. Ale mogę opowiedzieć o czepianiu się szczegółów i jak to prowadzi do ciekawostek.

Fantazja autora osiadła na historii i w paru momentach nie umiem postawić żetonu na jednej z opcji: „było czy mogło być”? Przy pewnym detalu przyszło mi do głowy, by wykorzystać moje cenne źródło wiedzy o świecie sprzed WWII, czyli B.G. Bo w warszawskim Reju grał w szachy i chyba by wiedział.

W książce Ksawery Tartakower (Savielly, dla Rosjan) pojawia się w Łodzi w 1939 jako arcymistrz. (A to nie fantazja a poślizg, był wtedy mistrzem, tytuł arcymistrza przyznano mu w roku 1950). Czy mógł pojawić się w Łodzi w 1939? Mógł, miał tam w istocie liczne kontakty. Ale B.G. myśli, że nie zgodziłby się grać z obiecującym 15letnim uczniem. I to ustawia powieściowego gracza Izydora Landsmana w świecie fantazji, ale pojawia się zaskakująca refleksja – a w jakim języku mistrz Tartakower rozmawiałby z Landsmanem?

Nie po polsku, bo choć przyjął polskie obywatelstwo, przez krótki czas żył w Polsce i wielokrotnie reprezentował nasz kraj na turniejach międzynarodowych, to po polsku nie mówił.

Ile musiał mieć dla Polski sympatii jeśli chciał ją reprezentować. I to z wieloma sukcesami. Ciekaw jestem czy zachowały się jego wspomnienia mówiące o tym jak widział ten kraj? My chętnie pamiętamy, że był jednym z trzech polskich arcymistrzów, ale czy i on do końca pamiętał tak sympatycznie swoje polskie koneksje?

Niewykluczone, że zaskakujący świat Internetu przyniesie kiedyś odpowiedź na to pytanie.