Rok 1922, 31 października, godzina 11.

Mussolini, z ostentacyjnie nałożoną pod garniturem czarną koszulą, jakby symbolizując dwie twarze faszyzmu – szacowność i niedbale ukrytą gwałtowność – przyszedł do pałacu Quirinale, by otrzymać nominację na premiera i przedłożyć listę ministrów, którzy mieli utworzyc nowy rząd. „Proszę Jego Królewską Mość o wybaczenie, że nadal używam moją czarną koszulę” powiedział „ale przychodzę z pola bitwy, która na szczęście odbyła się bez strat. (...) Jestem wiernym sługą Jego Królewskiej Mości”.

W czytanych po polsku tekstach o włoskim faszyzmie podkreślano zazwyczaj teatralność, graniczącą z bufonadą. Jest ona i tu, ale jej niepoślednia klasa ujawnia się przy czytaniu, że la Marcia su Roma, marsz na Rzym, był szopką, bez rzeczywistego militarnego znaczenia, liczącą częstokroć z życzliwością władz, a sam Mussolini nie przybył na koniu ani pieszo do Rzymu, lecz poprzedniego dnia przyjechał kuszetką z Mediolanu, mając zapewnienia o nominacji na premiera przez króla Włoch.

Czasami rewolucjoniści nalegają na legalność swych działań, przemilczając wybrane z konieczności skróty. W wypadku Mussoliniego było prawie odwrotnie. Wolał on udawać, że siłą objął władzę i że nadano mu godności bowiem zdobył je na polu walki. Ale dotarcie Mussoliniego do władzy było ściśle i doskonale legalne. [...] Język używany przez faszystów w owym okresie i w kolejnych latach malował obraz rewolty i sławił rewolucyjną przemoc – jeden z licznych wpływów na faszystów Rewolucji Październikowej. [...] Był też legalnie odsunięty od władzy, nie tylko przez starą instytucję monarchii, ale także przez inną, przez Wielką Radę Faszystowską, którą sam stworzył.

Takie to niespodzianki wyczytuje człowiek już w pierwszym rozdziale książki z 2008 roku „Mussolini and the Rise of Fascism” Donalda Sassoona.