Drogi G., jako aneks do naszego zaskoczenia, że tylu ludzi na uczelniach, czyli niby mających dobrze nastrojone aparaty do myślenia, opowiada się za tak nieprawdopodobnym krańcem politycznego spektrum, pojawił się przede mną cytat z dzieła napisanego w 1930 roku. José Ortega y Gasset tak pisał w „Buncie mas”.

Przedtem ludzi dzieliło się w sposób prosty, na mądrych i głupich, na mniej lub bardziej mądrych i mniej lub bardziej głupich. Ale specjalisty nie można włączyć do żadnej z tych kategorii. Nie jest człowiekiem mądrym, bo jest ignorantem, jeśli chodzi o wszystko, co nie dotyczy jego specjalności; jednak nie jest także głupcem, ponieważ jest „człowiekiem nauki” i zna bardzo dobrze swój malutki wycinek wszechświata. Trzeba więc o nim powiedzieć, że jest mądro-głupi. Jest to sprawa nadzwyczaj groźna, oznacza bowiem, że człowiek ten wobec wszystkich spraw, na których się nie zna, nie przyjmuje postawy ignoranta, lecz wręcz przeciwnie, traktuje je z wyniosłą pewnością siebie kogoś, kto jest uczony w swej specjalnej dziedzinie. I w istocie tak właśnie zachowuje się specjalista. Wobec polityki, sztuki, obyczajów społecznych i towarzyskich, a także wobec innych nauk przyjmuje postawę najgłupszego prymitywa; ale robi to z przekonaniem i pewnością siebie, nie dopuszczając – i to jest rzecz paradoksalna – możliwości istnienia specjalistów w tamtych dziedzinach. [...] Każdy, kto chce, może zauważyć, jak głupio dziś myślą i postępują w takich sprawach jak polityka, sztuka, religia, lub gdy w grę wchodzą ogólne problemy życia i świata, „ludzie nauki” i oczywiście, za ich przykładem, lekarze, inżynierowie, finansiści, nauczyciele, itp.

Wykorzystałem tu tłumaczenie Piotra Niklewicza.

Więc nie wiem jak Tobie, ale mnie optymizmu ten cytat nie przynosi, bo wiem, że dziś mamy 2011 a nie 1930, ale wiem też, że potem przyszedł 1933. I inne niemiłe do wspominania daty.

To nie jest gra dat. To wpływ lektur przypominających mi ilu artystów i uczonych gardłowało sto lat temu za potrzebą wojny. (Zwycięskiej i szybkiej, rzecz jasna). A potem za nowym porządkiem tworzonym w Kraju Rad. A potem za jeszcze radykalniejszym porządkiem, w innej części świata.

Specjaliści lubią szybkie i jasne rozwiązania.