Osobiście od dawna uważam, że wszystkie istotne zasady moralne można wyprowadzić czysto logicznym i racjonalnym rozumowaniem. Ale może to też wtórna racjonalizacja? ;-)
my.opera.com/Jurgi/blog/uprzejmosc-sie-oplaca

Jeśli to ten test, to chciałem tylko zauważyć że jest wyłącznie po ang. i w dodatku flaszowy, więc z testowaniem różnych kultur to przesada:
wjh1.wjh.harvard.edu/~moral/test.php

Człowiek pewnie moralniał od samego korzenia, część z tych automatycznych działań moralnych dzielimy z innymi zwierzętami (np. opieka nad potomstwem), innymi zwierzętami stadnymi (solidarność stadna), innymi małpami czy ptakami (małpowanie, przedrzeźnianie). Wypadałoby więc skupić się na osobliwie ludzkich. Vetulani ewolucją człowieka zajmuje się chyba równie hobbystycznie jak ja, chwilami sadzi wielkie susy:

"Empatia dlatego wykształciła się w toku ewolucji, że się opłaca społeczeństwa i społeczności empatyczne mają większe szanse na rozwój. Może najlepiej widać to na przykładzie sukcesów poszczególnych religii. Te, które wyraźnie nakazują miłość bliźniego, pomoc chorym i słabym, współpracę we wspólnocie odnoszą większe sukcesy."

Jeśli empatia aż tak się opłaca, to czemu nie jest powszechna? Bo zaczyna się opłacać dopiero w bardzo szczególnych warunkach. Np. kosztowna opieka nad starymi daje korzyści społeczne tylko wtedy, gdy starzy nie tylko wiedzą więcej, ale i potrafią tę wiedzę przekazać. Czyli wymaga kultury (języka). Skłonność do heroizmu podobnie, warto zaryzykować życie gdy czyn będzie zrozumiany, doceniony i opiewany. (Ale pewnie można sobie wyobrazić społeczeństwo typu mrowisko, bez empatii i z zaprogramowanym poświęceniem.)

Po sukcesach rzeczywiście widać, że miłość bliźniego i pomoc słabym to podstawa. O czym najlepiej świadczą wielkie imperia niezwykle empatycznych Mongołów czy Brytyjczyków.

Natomiast Vetulani ma oczywiście racje, zwyczaje i wierzenia to nakładki na automatyczną uniwersalną moralność, często wtórnie silnie dostosowane do lokalnych warunków. Może nie tyle "racjonalne", co obsługiwane przez ten sam system, odpowiadający za świadome myślenie.

@ anuszka - automatyczna moralność musi sięgać zarania dziejów, inaczej nie byłaby automatyczna. Kulturowe tabu często utrwala i wzmacnia to, co już siedzi w naturze ludzkiej. Np. zakaz kazirodztwa wydaje się odwieczny i powszechny (choć oczywiście zakres się zmienia i znajdą się wyjątki), podobnie z kanibalizmem.

Sprawdź może najpierw jak bardzo stary był Jagiełło żeniący się z Jadwigą. Kobietą zostawało się pewnie wtedy po pierwszej miesiączce, natomiast seks z dziećmi zapewne oceniany był jako niemoralny. Tu się chyba aż tak nie zmieniło, trzeciorzędne cechy płciowe kobiet cenione były już w prehistorii.

Kobietą zostawało się pewnie wtedy po pierwszej miesiączce, natomiast seks z dziećmi zapewne oceniany był jako niemoralny.

No właśnie o tym mówię. Wtedy 12-latka była uważana za kobietę i problem z głowy. Dziś 12-latka nie jest uważana za kobietę i seks z nią jest naganny. Określenie, na podstawie jakich cech osobę nazywamy kobietą a nie dzieckiem to też wybór z dziedziny moralności. Gdyby jakiś facet powiedział dziś: "no jak to, ta 12-latka jest dobrze rozwinięta cieleśnie i ja uważam ją za kobietę", to zostałby społecznie potępiony za swój wybór kryteriów.

Zresztą takich rzeczy zmieniających się z czasami jest mnóstwo: Bicie dzieci. Dręczenie zwierząt. Pojedynki. Homoseksualizm.

"Odkryłem" właśnie w Wikipedii, że prof. Vetulani, poza zacnością samego rodu Vetulanich, jest wnukiem generała Latinika.
pl.wikipedia.org/wiki/Jerzy_Vetulani

Pytanie: o co pytali.
Bo mam wrażenie, że prawie każdy system etyczny jest próbą racjonalizacji odczuć etycznych (kierowanych głównie empatią). I że są w związku z tym zgodne na jakieś 95%. Ale zostaje część, głównie nie dość często spotykana w życiu, gdzie systemy się różnią, a intuicja zawodzi. Weźmy: aborcję, karę śmierci, pozwolenie na odmienność, itp. -- właściwie wszystkie dzisiaj dyskusyjne obszary etyki.
Czy więc pytano owych internautów o stosunek do kary śmierci? Legalizacji narkotyków? Eutanazji i aborcji? Stosunek do zwierząt?

Btw., argument o nieempatycznych, ale rozwijających się imperiach, nie bardzo mnie przekonuje. To, co jest dobre dla potęgi państwa niekoniecznie musi być dobre dla społeczności czy gatunku, zwłaszcza na dłuższą metę. A z perspektywy ewolucji państwa takich Azteków czy Mongołów to były drobne pryszcze, które poswędziały, poswędziały i przeszły.
Również w kwestii kultury (ludzkiej, jak rozumiem), koniecznej np. do opieki nad staruszkami, nie jestem skłonny się zgodzić. Zaprzeczają temu choćby słonie, ale i wiele innych gatunków, że po kumotersku wymienię np. wilki. A skłonność do zachowań heroicznych, np. w obronie potomstwa lub siedziby? Ileż razy obserwowałem to u ptaków czy myszy. Choć w efekcie nie zawsze się to tym bohaterom opłaciło. Inaczej mówiąc - nie jest tak, że osobniki bądź gatunki nieempatyczne w ogóle nie odnoszą sukcesu reprodukcyjnego. Owszem, odnoszą i w pewnych warunkach, w pewnych przedziałach czasowych, on może być nawet zawrotny. Ale w przedziałach dłuższych gatunki uspołecznione, współpracujące, zdolne do empatii, wydają się jednak mieć mocniejsze i stabilniejsze podstawy przetrwania. Co świadczyłoby o tym, że empatia nie jest jedynie pięknoduchowskim wymysłem, którym można się nie przejmować, ale że ma wręcz biologiczną rację bytu i posługiwanie się nią jest - tu zgoda z Jurgim - jak najbardziej racjonalne.

Empatia czy współpraca nie są niezbędne, tylko korzystne dla osiągnięcia sukcesu przez gatunek (niekoniecznie ludzki). Dlaczego tak jest, wyjaśnia np. zasada altruizmu odwzajemnionego, albo tzw. dylemat więźnia.
pl.wikipedia.org/wiki/Dylemat_więźnia

Kwiku, stosunki w wilczych stadach są dość skomplikowane i przyznaję, że nie wszyscy są w nich objęci ubezpieczeniem emerytalnym. Np. wilk alfa, który stracił posadę (a wyszedł cało z walki o nią), musi się wynieść z puebla i polować samotnie. Ale różnym średniakom, którzy nie pretendują do rozmnażania się i chętnie spełniają rolę wujków, stado pozwala czerpać korzyści ze wspólnych polowań, nawet jak są już dosyć niedołężni i mało wydajni. Chociaż fakt, że w kolejności jedzenia nie są na medalowych miejscach.
Prawdziwe państwo socjalne to rzeczywiście jest u słoni. ;)

No toż przyznałem, że u wilków aż tak dobrze jak u słoni to nie ma, ale jednak upieram się, iż pewna forma zabezpieczenia emerytom bytu istnieje. Takiemu niedołędze, który sam już niczego upolować nie byłby w stanie, z głodu zginąć się nie pozwala. A można by ich przecież na drzewo i potrząsnąć, albo chociaż wygryźć ze stada na odpowiednią odległość.
Do dożerania resztek nie należy zresztą przykładać ludzkich miar, bo wilki to inna kultura. U nich kolejność przekąszania jest ściśle związana z pozycją w hierarchii, której wszyscy bardzo przestrzegają, więc samemu emerytowi nie przeszłoby przez gardło żarcie pobrane poza kolejką.
Ja jako wilczy kuzyn mogę pieśni śpiewać o tym, jakie kontredanse uprawiam z naszą Pręgowaną niemal przed każdym posiłkiem. Ponieważ ona psim językiem gestów włada słabo, nigdy nie jestem całkiem pewien, czy jej pozycja w stadzie jest wyższa czy niższa od mojej i kto powinien pierwszy dobrać się do michy (ewentualnie kto do czyjej). A bez ustalenia tego nie mogę, no, po prostu nie mogę zacząć szamać.

przeczytalem wywiad, Twoj wpis gospodarzu i tak sobie mysle ze teraz wiem dlaczego mamy dualizm(religia): mozg gadzi - mozg podkorowy

coz tez wyprawiaja z nami neurobiolodzy, a gdzie miejsce na pierwiastek mistyczny (moze to
tez czesc planu Stworcy)

p.s. slonie to alieny, maja traby a nie graja

p.s.2 dla niemieckojezycznych ciekawy dokument (szesc odcinkow)
Determinismus, Freier Wille, Willensfreiheit, illusion der Freiheit

www.youtube.com/watch?v=lvWFuDZANfY&feature=related

Ojej, ale mnie rozczarował ten test, do którego linkę zamieścił kwik. Toż to zwykły trolley problem w dwu różnych odsłonach plus próba zastraszenia tym, że inni przed tobą udzielili takiej a nie innej odpowiedzi.

Co do testowania moralności w różnych kulturach to polecam
en.wikipedia.org/wiki/Trolley_problem

Andsolu, piszesz "niepokoi mnie łatwe łączenie "z marszu" przymiotników logiczny oraz racjonalny (...) racjonalność nie jest immanentą cechą procesu logicznego rozumowania".

Dlatego właśnie podkreśliłem oba te czynniki.

Poza tym nie zgadzam się ze zdaniem o racjonalności zepchnięcia owegoż samochodu. Bo jeśli dziś Ty jego, to jutro być może kto inny Ciebie.

Czy nie jest obojętnym źródło etyki? Jakie znaczenie ma, że jest nim religia, czy spuścizna kulturalna, czy rezultaty przemyśleń filozofów i matematyków. Moralność źródłem religii?

Ważne, by ta moralność zawsze istniała...

Mąci? Mąci, bo wierzący uznają władzę zwierzchnią ponad władzę państwa i zachodzi obawa, że mogą stwierdzić, iż wolą podporządkować się tej władzy, a nie POPIS-owi?