Zainteresowały mnie u Józefa Hena (w Nie boję się bezsennych nocy) uwagi o reportażu z Brazylii Zbigniewa Uniłowskiego:

Żyto w dżungli, reportaż z Parany, wywołał skandal nie mniejszy niż Dzień rekruta. Zamiast zwykłej w takich reportażach egzotyki, zamiast barwistanu, poczciwych i pracowitych kmiotków tęskniących za Polską, Uniłowski pokazał brzydotę, pustkę, pustynię kulturalną, zagubienie, na którym żeruje ciemny kler.

Domyślam się, że nie chodziło mu o kler pochodzący z ciemnoskórych Brazylijczyków. Brazylia, skandal, żer i kler, toż to lektura obowiązkowa dla autora tego blogu. Ale potrwa nieco nim książkę przeczytam (i tak tzw. cud, czyli technologia + pieniądze, że w ogóle to nastąpi), bo nikt nie umieścił książki w Sieci. A mógłby. Autor umarł (mając 28 lat) w 1937 roku, więc chyba nie ma przeszkód, minęło ponad 70 lat.

Nic to. Cieszmy się tym, co jest, czyli urywkiem książki Jerzego Mazurka Kraj a emigracja z 2006 roku. Cytuje on jak „Młoda Myśl Ludowa [...] odnotowała, w kontekście wychodźstwa zamorskiego, ukazanie się na rynku księgarskim książki”:

Smutne są to wrażenia. Smutne nie ze względu na to, aby życie tamtejszych Polaków było bezwartościowe, lecz dlatego, że cały koszt opłacenia podróży z ramienia Minist. Spraw Zagranicznych – poszedł na marne. Uniłowski nie wywiązał się ze swego zadania. (...) W całej swej podróży patrzy Uniłowski na otaczające go bujne życie pod kątem knajpiano-seksualnym. Wyławia tylko dla swego dekadenckiego smaku sensacyjki, ploteczki kawiarniane, bo to jemu najlepiej odpowiada. Lecz to nie odpowiada rzeczywistości. Książka Uniłowskiego jest płytka, i brudno złośliwa. Takim każdy widzi świat, jakim jest on sam wewnątrz siebie. I jeśli świat wewnętrzny jest „zblazowany” to siłą rzeczy jego patrzenie na świat go otaczający musiało pójść po tej linii. Uniłowski patrzy na świat z okna kawiarni czy knajpy i dlatego mało może spostrzec i dlatego horyzont jego patrzenia jest wąski. Na podobne subsydiowane przez Ministerstwo wyjazdy, mające na celu wniknięcie w życie osadnictwa polskiego za granicą powinno wysyłać się ludzi o dużej kulturze wewnętrznej i to kulturze wsiowej a nie dekadenckiej, wyjałowionej kulturze kawiarniano-mieszczańskiej.

Hen żałuje, że Uniłowski tak młodo umarł. A mnie szkoda, że autor przepisanego tu donosu nie tworzy do dziś, bo na pewno bym go linkował z zapałem. Uwielbiam wąskie horyzonty z okien kawiarni czy knajpy, opłacanie podróży z ramienia oraz wiedzę o wychodźcach wprost z nawiedzenia, bez potrzeby opuszczania Kraju.

Trzeba będzie przygotować na regale kącik na kąt knajpiano-seksualny. Ale najpierw usunąć z niego zdrowe elementy wsiowej kultury. A potem tylko niecierpliwie czekać na dekadencję.