Chodzę sobie po internetowych ścieżkach i jak coś mi nie leży, to krytykuję i wyśmiewam. Lista nawiedzonych to nieznaczna część zjawisk i ludzi, dla których nie znajduję w sobie dobrych słów. I nie tak rzadko wyśmiewam przykłady z mojego podwórka, przeróżne techniki nauczania matematyki przy pomocy pałeczek, fasolek i zakuwałek, ale na ogół nie zużywam czasu mego i czytelniczego na mówienie źle o miernych artykułach propagujących matematykę i jej historię.

Różne są tu powody.  Przede wszystkim wolę informować o dobrych. Jak w jakimś temacie nie widzę ich, pisać własne. A nawet jak jest coś niezbyt dobrego, to szkodliwość społeczna takiego tworu nie jest znacząca. Jeśli bardzo nudzi, to czytelnik bez masochistycznych tendencji sam się wyłączy. No i zawsze jest obawa, że będę widziany jako ten, co nie lubi konkurencji. A ja lubię. Jeśli konkurencja jest dobra, nauczę się czegoś , co użyję z przyjemnością i korzyścią we własnym nauczaniu. Jak nie jest zbyt odkrywcza, porównujący teksty zauważy, że nie powtarzam wyklepanek zapożyczonych od kogoś.

Wierzę w sens różnorodności, nawet gdy popełnia ona ten błąd, że nie jest podobna do mnie.

Ale zdecydowałem, że skrytykuję ten artykuł. Nie pamiętam kto mi go podsunął. Autorka, Małgorzata Jaszczuk-Surma, jest redaktorką pisma dla młodzieży szkolnej Świat matematyki. Google informuje, że jest doktorem (nie wiem czy matematyki) i redaguje też inne pismo.

W artykule Historia zera niby nie ma rażących błędów rzeczowych, ale wszystko jest bez sensu. Od pierwszego zdania brzmiącego: Kto odkrył zero? Na to pytanie trudno udzielić jednoznacznej i wyczerpującej odpowiedzi poprzez odkrycia przypisane Brahmagupcie: Reguła mnożenia głosi, że dowolna liczba pomnożona przez zero staje się zerem, lecz dzielenie wygląda trochę trudniej: Liczba dodatnia lub ujemna, gdy podzielona zostaje przez zero, stanowi ułamek z zerem w mianowniku i uwag w stylu: Próbował rozwiązać ten problem, pisząc, że n/0 = ∞. Nie jest to prawdą [...] aż do końca rozłażącego się w jakiejś mieszance banału i waty brzmiącej ponieważ zero nie występowało w jego matematyce. Dopiero w XVII wieku zaczęło się rozpowszechniać, co miało niewątpliwy związek z rewolucją naukową, jaka się wówczas dokonała i która stworzyła podwaliny nauki nowożytnej.

Pozory sensu daje organizacja chronologiczno-geograficzna. A przekazuje ona milczące założenie, że w historii nauki istnieje taka ciągłość i jak opowiemy kto i kiedy pisał o wątrobie, to będziemy mieli historię wątroby w cywilizacji, dzięki czemu lepiej zrozumiemy rolę wątroby we własnym organizmie. Przy takim przebiegu przez wieki wystarczy nic nie oceniać i z niczego nie  śmiać się, by mieć mądrze wyglądający esej. 

Pisanie o historii idei nie jest proste. Jaka by ona nie była, jej korzenie okażą się nadmiernie rozwidlone. Selekcja wymaga nie tylko sporej wiedzy ale i przekonań czy pomysłów. Po drodze trzeba zakotwiczyć ideę w warsztatach paru myślicieli i  wyjaśnienie bez popełniania anachronizmów jak mogły wyglądać ich pomysły i wizje i co dla nich mogły czy musiały oznaczać słowa tak samo brzmiące dziś jak i przed wiekami, wymaga na ogół długich studiów. Ludzi wdających się w tę działalność i wygrywających swą grę nie brak na świecie – na ogół zajmują się tym przez długie lata. To nie jest dziedzina, w której sukces zrywa sie z drzewa z doskoku.

Nawet jeśli autor doskakuje do różnych źródeł i zlepia  naukowo brzmiący tekst (bez pokazania skąd co wziął). Stoi ten artykuł od dziesięciu lat w Sieci i (wydaje mi się) nikt źle o nim publicznie nie mówi.

Wątpliwa to dla mnie przyjemność, by być pierwszym, ale winien jestem te uwagi młodym ludziom, którzy rzeczony artykuł przeczytali i nie potrafią powiedzieć co z tej lektury można wynieść. Drodzy moi, jeśli macie te wątpliwości, nie wasze mózgi są tu winne. A własne refleksje pojawią się już przy myśleniu jaka jest różnica między zwrotami odkryto twierdzenie oraz wymyślono twierdzenie. Można zacząć od pani Kathleen Rowling zastanawiając się czy ona odkryła Harry'ego Pottera czy z jakiegoś posiadanego w głowie materiału go skonstruowała.