Może to i nie ma wiele sensu zajmować parę kbyte'ów na powiedzenie: „moi drodzy, przeczytałem o tym w Wikipedii”. Piszę jednak, bo mocno mi osiadł w głowie ten film z 2007 roku, który właśnie oglądnąłem, The Great Debaters. A że z polskich opisów wnoszę, że cud się stał i w polskiej wersji film ma napisy a nie drętwego dudka, który znudzonym tonem odczytuje wszystkie mowy, mogę szczerze i ciepło film polecić.

Najbardziej go potrzebują w tych kręgach wszechpolskiej inteligencji, gdzie wysławiane jest przekonanie, że Czarny prezydent USA to koniec zachodniej cywilizacji i że Biali są nieporównalnie wartościowsi, bo są. Ale właśnie ci ludzie nie skorzystaliby nic z filmu, bo to trzeba nie tylko umieć czytać, ale i myśleć.

Pognałem do Sieci, by sprawdzić ile w filmie prawdy. Wydaje się, że najpoważniejszą przeróbką było przetworzenie historycznej debaty z 1935 roku wygranej przez Czarną ekipę małego Uniwersytetu Wiley'a z Białą ekipą Uniwersytetu z Południowej Kalifornii (mającą wówczas mistrzostwo Stanów w publicznych debatach) na debatę z ekipą Uniwersytetu Harvarda. A poza tym jest tam wiele prawdy.

Trener ekipy i profesor angielskiego, Melvin Tolson, to słynny poeta. Do odegrania jego roli skłoniła Denzela Washingtona Henrietta Bell Wells (zmarła w wieku 96 wkrótce po ukazaniu się filmu), studentka Tolsona i uczestniczka rzeczywistych debat ekipy, choć toczonych parę lat wcześniej. W filmie jest odtworzona jako Samantha Booke. Mówca James Farmer, Jr. to postać historyczna i ważna w ruchu o prawa Czarnych w Stanach.

Po owej debacie z 1935 roku ekipa z Wiley'a nie została ogłoszona krajowym zwycięzcą, bo ekipa złożna z Czarnych nie była zarejestrowana wśród uniwersyteckich stowarzyszeń mówców. Bo była Czarna.

Dlatego tak znaczące są realne następstwa filmu, finansowanego przez Oprah Winfrey. Reżyser i aktor Denzel Washington podarował Uniwersytetowi Wiley'a milion dolarów na odtworzenie stowarzyszenia mówców i już w 2010 roku uzyskało ono w Narodowym Turnieju Pi Kappa Delta czwarte miejsce, nie mówiąc o wielu indywidualnych nagrodach, które zdołało osiągnąć w tak krótkim czasie. Niebanalna pętla łącząca trudną przeszłość, filmową dramaturgię i sukcesy dzisiejszych studentów Wiley'a.