Sympozjum naukowe ta rodzina może robić przy stole po obiedzie. Na przykład, doktor historii Teresa Machura rzuci parę uwag, historyk Zdzisław Machura (wieloletni prezes koła Polskiego Towarzystwa Historycznego), jej mąż, dorzuci coś, syn Warcisław i synowa Halina, też historycy, swoje dopowiedzą – i można już przygotowywać publikację do druku. A mają ich, osobno i z innymi historykami, tyle, że ich książki i artykuły wypełnią sporą półkę. To dopiero entuzjazm. I pracowitość.

O ich książkach i artykułach wiem z Sieci, ale dostępna dla mnie – i cenna – jest witryna Warcisława Machury, wicedyrektora II LO w Słupsku (no, po imieniu można było domyślić się, że to Pomorze). To stamtąd, z mowy miłościwie nam panującego Aleksandra II, wygłoszonej w Warszawie w 1856 roku, wyjąłem ten piękny fragment:

[...] wy zaś, arcypasterze, nie spuszczajcie tego nigdy z uwagi, że podstawą wszelkiej moralności jest religia, i waszym jest obowiązkiem wpajać w Polaków przekonanie, że ich pomyślność zawisła jedynie od całkowitego ich zlania się ze świętą Rosją.

(Zgadującym gratuluję sukcesu, a nie było to łatwe, bo jeśli wziąć ducha a nie literę, to początek trącił jakimś współczesnym polskim politykiem).

Cenna w witrynie jest rozległość przedstawionych oryginalnych materiałów. To nie jakaś ściąga z datami i komentarzami do wykucia na klasówkę, a prawdziwe dokumenty, do przemyślenia w niebanalnych zestawieniach. Zerknij choćby na tę instrukcję Fryderyka Wilhelma I z 1772 1722 roku – czytanie takich materiałów zmusza do poczynienia wielu przewartościowań w tzw. poglądach, które nierzadką są po prostu wdrukowanymi w mózg politycznie motywowanymi bezsensami, zalegającymi wnętrze głowy od szkolnych czasów.

To przywodzi mnie do ostatniej na dziś refleksji. W wielu długich i mądrych opracowaniach o Internecie niedostatecznie chyba mówi się o tym, że dzięki temu nowemu środkowi komunikacji następuje odżywanie wielkich tradycji edukacji ze szkół średnich, tak zglajszachtowanej w peerelu. Ambitni i kompetentni pedagodzy mogą znowu odgrywać tę rolę, którą odgrywali ich koledzy przed dwustu laty – promyka sensu i nadziei w mazi nijakości zalewającej kulturalne i pedagogiczne życie narodu.