Wstęp 1. Żal oko ściska. Jak zwykle, gdy wchodzą słoń i sprawa polska – i widać gdzie ona jest w słoniu. Społeczeństwa szybciej pojmujące ogrom brazylijskich możliwości wygrają. Można inwestować fortuny i technologie – robią to nacje je mające. Można tkać więzi osobiste, tysiącami ludzi jadących i przyjeżdżających, studia, staże, intensywna nauka języka portugalskiego (w brazylijskiej wersji) w każdym powiecie, poznawanie miejsc, ludzi i potrzeb. Zamiast tego Polska podeśle tu czasem paru pupków polityków trzy dni przed karnawałem (jak wiadomo, świetny okres do nawiązywania ważnych kontaktów) czy wpadnie typ z partii Patrioci i Smoki, co ponarzeka, że taksówkarze nie znają angielskiego. I szanse rozmywają się w powietrzu.

A chodzi o zupełnie śmieszne sumy jeśli myśleć o szansach na przyszłość: roczny koszt trzech tysięcy stypendiów dla (wartych tego!) ludzi wysłanych do Brazylii byłby rzędu stu milionów złotych, suma zwrócona przy pierwszych znaczących kontraktach handlowych. Ale nam bliżej mentalnie do 1944 niż do 2024. Naród wybrany przez Pana. Na dreptanie w miejscu.

Wstęp 2. W komentarzu, odpowiadając telemachowi, pisałem o szansach na szybkie przejście Brazylii na piątą ekonomię świata. Dobrze jest uzasadnić takie stwierdzenie, najlepiej na przykładzie człowieka, który też tak myśli – i niesłychanie wiele robi, by stało się to prawdą.

Wstęp 3. Jeśli wejdę na dach wynajmowanego od roku domku, nie we Floripie a w São José, widzę brzeg morza z powiatu Biguaçu, gdzie będzie stocznia albo nie będzie stoczni. Ponad dwa miliardy dolarów są gotowe na inwestycje, cztery tysiące miejsc pracy rozwiązałyby sprawę bezrobocia w regionie, ale instytucje od ochrony środowiska robią, co mogą, żeby nic nie robiono. Może jednak przegrają, bo właśnie poleciał szef ICMBio, wróg przedsięwzięcia. Czemu z projektem tak ostro walczą biolodzy, którym stocznia pomyliła się z portem, no a port szkodziłby w życiu różnych zwierząt?

Moim zdaniem, to jest dowodzenie dziewictwa instytucji, którą złapano przed paru laty na publicznej rozpuście. Organy odpowiedzialne za ochronę środowiska dały zezwolenie, by obszarze bagien, administrowanym przez uniwersytet, zbudowano potężne centrum handlowe, jedno z największych w regionie. Dowiedziono korupcji, posadzono biologów, radnych, przedsiębiorców i radość ludu była taka, że w pewną sobotę rano, gdy ogłoszono, że Policja Federalna zatrzymała ich, tłum ruszył przed gmach policji z kwiatami i wiwatami. Tak, też tam byłem. No więc teraz postanowili pokazać, że skądże, los delfinów i bagiennych czapli jest priorytetem i kropka.

Wstęp 4. Szalony rozwój Japonii przed pół wiekiem wymagał szalonej produkcji stali. Szalona wizja ministra w rządzie Jango Goularta umożliwiła ten przemysłowy skok.

Eliezer Batista miał 37 lat gdy został ministrem Górnictwa i Energii. Postanowił rozwinąć do gigantycznej skali wydobywanie rud żelaza w centrum kraju, połączyć kopalnie z wybrzeżem linią kolejową, na wybrzeżu zbudować gigantyczny port i zaproponować Japonii ceny lepsze niż australijskie. Nie przekonał banków ze Stanów do pożyczek, ale prezydent i minister ekonomii pojęli wielkość gry i po prostu nakazali druk pieniędzy. I wyrósł w parę lat najnowocześniejszy na świecie port dla okrętów o nieistniejących dotychczas wymiarach, a Japończycy szybko zbudowali te okręty. I Japonia wyrosła na potęgę.

Pucz wojskowy chciał rozwalić wszystko, co wiązało się z Goulartem, ale dyktator Castelo Branco miał dobrze w głowie i nie pozwolił zaaresztować Batistę. Musiał on zmienić pracę, ale po paru kolejnych dyktatorach był z powrotem u steru Companhia Vale do Rio Doce, giganta od kopalń (który w tej chwili, w roku 2010, sprywatyzowany, jest wart blisko 200 miliardów dolarów).

Skończyły się wstępy, teraz występ.

Rok 2010. Na scenie Eike Batista (czytaj: ajke; to imię, które z pewnością wymyśliła jego matka, pani Jutta Fuhrken Batista). Ma 54 lata, oprócz nich ma 27 miliardów dolarów, Forbes pisze, że jest ósmym najbogatszym człowiekiem świata. Bill Gates wedle niego jest „monofásico”, o elitach brazylijskich mówi tak brzydko jak prowadzący ten blog andsol, równie jasno i bez wahań wyraża się o przeróżnych CEO i przedsiębiorcach brazylijskich i byłby ze swoimi przesądami i zakupami hoteli, restauracji i wyścigami motorówek ciekawym przykładem tego, co z człowiekiem robią pieniądze, gdyby nie był niesłychanie ciekawym przykładem tego, co człowiek może zrobić z pieniędzmi.

Zaciąga pożyczki bankowe, bo to, co ma, ładuje w gamę przedsięwziąć. Chce być najbogatszy na świecie – oraz chce, by Brazylia szybko stała się piątą ekonomią świata.

Znudził się studniami na RWTH w Aachen – rzucił je po trzech latach i zajął się interesami. Wkrótce od znajdowania kupców dla handlarzy diamentów przeszedł do założenia własnej kopalni złota. Czasem było lepiej, czasem (w Rosji, której systemem prawnym do dziś nie zachwyca się) gorzej, ale po szybkiej karierze właściciela 10 kopalń złota rozrzuconych po świecie, został bez nich ale ze swoim pierwszym miliardem w gotówce. Mówi, że te kopalnie dały wspólnikom i akcjonariuszom 10 miliardów, a są jeszcze dziś warte 13 miliardów, dlatego gdy ma jakiś pomysł i szuka towarzystwa do wspólnego finansowania go, pieniądze biegną doń szybko.

Wywalił go z Boliwii Evo Morales, ale Eike nie narzeka. Rozumie, że po setkach lat upokorzeń boliwijski Indianie muszą odegrać się. I wyciąga wniosek: home, sweet home. Tu prawa i obyczaje są trochę inne. Bardziej zrozumiałe, bardziej stabilne. Wycofuje się z wszyskich przedsięwzięć z dala od kraju i kupuje... Parę lat eksperymentów przynosi parę niepowodzeń, ale 150 przegranych milionów dolarów to koszt uczenia się. Teraz już wie czego i gdzie chce. Udziały w tejże Companhia Vale do Rio Doce, którą tworzył jego ojciec. Zamyka porozumienie z Chinami (teraz to oni potrzebują stali) ale na nieco odmiennych warunkach: dostarczy 200 milionów ton rud żelaza rocznie, ale 30% ma stać się stalą w brazylijskich hutach. Jeśli Brazylia tego nie będzie potrzebowała, Chińczycy mogą kupić i stal.

Parę stoczni i portów już jest w budowie, z większym stopniem empatii z władzami dbającymi o środowisko niż w moim stanie Santa Catarina. W stanie Rio de Janeiro port Açu już rośnie, obok niego dwie huty. W planach sieć portów, by zmienić strukturę brazylijskiego transportu, z szos pełnych ciężarówek na okręty płynące wzdłuż 4 tys. km brazylijskiego wybrzeża. Miliard dolarów zainwestował w samochody elektryczne, za cztery lata ma zacząć się masowa produkcja, rzędu 100 tys. wozów rocznie. Zakłada Instituto Tecnológico Naval. Oczyszcza w mieście Rio de Janeiro w samym centrum  Lagoa de Freitas. A do wszystkich swoich firm dodaje w nazwie na końcu X, bo to przynosi szczęście. Znak mnożenia.

No i poszukiwania ropy i gazu. Pomyślne. Firmy OGX.

Odkrył w stanie Maranhão niesłychanie bogate złoża gazu, a przy brzegu stanu Rio de Janeiro – ropę naftową. Może stać się konkurentem państwowego giganta Petrobrás.

Nawiasem, ta historia z gazem w Maranhão ma smutną stronę. Dzięki odkryciu klika... to znaczy rządząca stanem (od kilkudziesieciu lat) grupa byłego prezydenta Sarney dostaje szanse na dodatkowy półwiekowy mandat.

Czy zmieni Brazylię tak jak Henry Ford zmienił USA? Nie wiem. Wrogów mu nie brakuje. Choć kryzys z 2008 przyniósł szkody, zdołał on wyjść cało i to z jeszcze większym impetem niż przedtem, ale przewidywanie kryzysów i ich skutków nie jest dobrze opanowaną sztuką. Więc nie będę mówił o przyszłości bez konsulacji astrologicznych, ale jedno mogę powiedzieć już teraz: zmienia się styl działania wielkich przemysłowców brazylijskich. Raz na zawsze.

Gdy przed dwoma laty wrzucał na odwierty ponad 200 milionów dolarów i mówił kolegom, że może coś z tego będzie, a może nic, mieli go za wariata. Ale w tej chwili wiedzą, że to jest jedyny sposób na robienie fortun w dzisiejszym świecie. Dawne i sprawdzone brazylijskie techniki przylepienia się do władzy i grania na obligacje rządowe nie są takimi pewniakami jak kiedyś, władze też nie zawsze są takie przyjazne, a przykład konia zamieniającego się w rumaka transformuje cały wyścig. Te znaleziska gazu i ropy – ma je na terenie ponad 20 tys. km². Tak, pola gazowe i naftowe wymiaru polskiego województwa. Zdecydowanie potwierdza się powszechne przekonanie, że Deus é brasileiro, Bóg jest Brazylijczykiem; pytanie w tym, czy Eike Batista będzie jego papieżem.