Rok 1940, trzystulecie odzyskania niepodległości przez Portugalię. Wśród liku prac historycznych pojawia się książka „Cztery korony Dom Pedro I”. Autor jest Brazylijczykiem – i nic tu dziwnego, wśród rzeczonych koron była tak portugalska jak i brazylijska (trzecia jest łatwa do odgadnięcia jeśli nie chodziło się na wagary na lekcjach historii; czwarta już nie jest tak oczywista). Ale zaskakujący jest wiek autora: 21 lat, od roku pracujący w brazylijskim MSZ. Sam kanclerz Oswaldo Aranha opatruje książkę pochlebnym wstępem.

I tak, od samego początku, wszystko dobrze szło w karierze pisarskiej i dyplomatycznej Sergio Corrêa da Costa. Studia prawnicze, nie przerywając pracy z dostępem do ciekawych archiwów, zajmowanie coraz ważniejszych pozycji na placówkach dyplomatycznych w Buenos Aires, Waszyngtonie, Rzymie i Londynie, uczestnictow w sesjach ONZ-u.

W pewnym momencie osiąga pozycję Sekretarza Naczelnego MSZ. To nie brzmi imponująco? Ach, bo nie wiesz może, że w Brazylii nie ma wice-ministrów. Minister to piękna pozycja polityczna, ale dość dekoracyjna. Praca na ogół niedługa, traci się ją za byle co, przez byle kogo. A prawdziwe codzienne decyzje podejmuje właśnie sekretarz. A w dodatku, w roku 1983, gdy ma 64 lata, zostaje przyjęty do Brazylijskiej Akademii Literatury, czyli staje się imortal, nieśmiertelny. Chłopcy lubią ładne mundury, jeśli nie zobowiązują do czołgania się w błocie. Popatrz jak Sergio ślicznie wygląda. Zgadnij czy lubi to wdzianko.

Czemu mi ta ironia? Przecież szanuję go i cenię – i już zacząłem go wykorzystywać, w tych dwóch wpisach, a zamierzam użyć wyczytane u niego ciekawostki więcej razy. A przecież w Akademii są nie tylko takie osobistości jak José Sarney (może kiedyś jeszcze napisze „Życie to skandal aż strach”) czy Paulo Coelho (słynny producent serii książek spisywanych przez Paulo Coelho), są tam i prawdziwi intelektualiści. No więc trochę to sprawa munduru, bo gdy mundur mnie nie przeraża to bardzo mnie śmieszy, a są też drobne śladów, które mnie niepokoją. Dyplomata chwalący się, że używał nierzetelnych technik, by dotrzeć do argentyńskich archiwów... No wiem, to jak siusianie, wszyscy to robią, ale żeby rozgłaszać to w piśmie? I ta kariera oparta na dziele 20-letniego chłopca, bo przecież cała jego produkcja, która doprowadziła do Akademii, to D.Pedro a to z Metternichem, a to z pszczółką, a to po angielsku, a to jakaś ściąga z archiwów...

Tak czy inaczej, dwie naprawdę ciekawe książki pojawiły się, gdy już odszedł z MSZ. „Brazylia, tajemnice stanu” z 2001 oraz „Kronika tajnej wojny” (o nazizmie w Argentynie) z 2004. Nieporządnie napisane, rozhuśtane, bardziej felietony i zapiski, sprawiają wrażenie pożyczek stąd czy stamtąd, ale bardzo smakowite, a sos także jest bez zarzutu.

A najgrubsze jego dzieło, „Słowa bez granic”, opublikowane w Brazylii w roku 2000 i mające nawet obwoźne wystawy w muzeach, najpierw wyszło we Francji w 1999 jako „Mots sans Frontières” i dostało tam nagrodę Fundacji Prince Louis de Polignac. Prawie 900 stron! Więc nic, tylko cieszyć się! Niestety, przypomna się dowcip, że „zasłałem łóżko”. Tłudno tu o ładość.

To jest kolekcja słów i zwrotów, które wyszły z jednego języka a Sergio de Corrêa znalazł je w innym. Takie coś jak „compact disc” albo „prêt-à-porter” lub „fado”. 16000 przykładów. W wieku komputerów robić takie kolekcje to zadanie dla ambitnego ucznia, w czym więc rzecz?

Ano, nasi wygrali. Więcej jest tam użytków słów francuskich niż angielskich. Kultura francuska najważniejszą jest.

Naiwność idei obala, a gdy już człowiek leży i kwiczy ze śmiechu, przychodzi brutalny cios, niezbyt sensowne teorie lingwistyczne autora, czyli z dziedziny, w której zaprawdę pozostał laikiem. Nie wystarczy mówić, pisać i czytać w sporej ilości indoeuropejskich języków, by móc wygłaszać teorie językoznawcze.

Cóż, odszedł w roku 2005, więc niezbyt wypada nabijać się z przedsięwzięcia. Nagroda była kradziona? Nie, legalna. Francuzi byli szczęśliwi? Ależ są, do dzisiaj, i jeśli będzie francuski papież to może pojawi się nowy brazylijski święty. Więc wszystko w porządku i po prostu muszę pamiętać, że ludzie, nawet najbardziej inteligentni, zdolni i pracowici, miewają dziwne wnętrza. Może to i dobrze, nie znam się na tym.