Cykl urywków z Meeting at Potsdam (autorem jest Charles L.Mee) zacząłem tutaj. Dziś zamieszczam fragment rozdziału XIII zatytułowanego Fantazje i koszmary.

Na konferencji w Teheranie, Roosevelt i Churchill zgodzili się na przyznanie Rosji portu Köningsberg w Prusach Wschodnich, i w Poczdamie Stalin prosił o potwierdzenie tego porozumienia. Zgodnie z amerykańską relacją z rozmów „Rosjanie narzekali, że wszystkie porty bałtyckie zamarzały. Zamarzały na dłużej czy na krócej, ale zamarzały. Rosjanie oświadczali, że potrzebowali przynajmniej jednego portu bez lodu, odebranego Niemcom”. Tak Truman jak i Churchill zgodzili się natychmiast i w atmosferze wytchnienia i serdeczności, dnia 23 lipca potwierdzili umowę z Teheranu.

George Kennan, który nie był obecny w Poczdamie, był zaskoczony tym porozumieniem. W istocie, zauważył Kennan, Rosja miała już trzy porty „w praktyce wolne od lodu”: Ventspils [Windawa], Liepaja [Lipawa] i Balitsky [?]. „Z drugiej strony, Königsberg leży 49 km od otwartego morza , na końcu sztucznego kanału, który zamarza przez wiele miesięcy w roku i wymaga lodołamaczy, by utrzymać go otwartym. Ponadto, Königsberg jest dostępny tylko dla statków o średniej wyporności, z zanurzeniem nie przekraczającym 25 stóp. W obu aspektach jego jakość nie różni się wiele od Rygi, która już przypadła Związkowi Radzieckiemu...”

Ale żaden z tych faktów nie przeszkadzał Stalinowi i nikt nie zamierzał sprzeciwić się mu. Wręcz odwrotnie, gdy Truman wrócił do Stanów Zjednoczonych, cierpliwie wyjaśniał społeczeństwu amerykańskiemu, że uważał za słuszne zaspokojenie odwiecznej chęci Rosjan posiadania niezamarzającego portu. Taka była władza Trzech Wielkich, że nie tylko mogli zmieniać granice, tworzyć sfery wpływów, sprawić, by miliony Niemców istniały lub znikły – lecz także mogli rozpuścić lód w Köningbergu. Ta ich wspólna fantazja stała się faktem w Radzieckiej Encyklopedii z 1953, która, odmiennie od uprzedniego wydania, opisywała Köningsberg jako „wolny od lodu”. Kennen doszedł do oczywistego wniosku: „jeśli ktoś, po 1945, myślał, że widział lód na kanale w Köningsbergu, nie widział, nie. To było złudzenie ożywiane anty-sowieckiemi przesądami.”

Mały obrazek, stąd wycięty, barwniejszą uczyni tę historyjkę.