S³owa w ordynku. S³owa w ataku i w obronie. Pomieszane. Refrakcja s³ów w stali i w wodzie. Odbicia s³owne i zwidy. £ad i g³adko¶æ. Spazmy i erupcje. Koj±cy wp³yw soku z passion fruit. Od rzeczy i do rzeczy. Krótko mówi±c. Ostatnie s³owo. Na pocz±tku by³ skowyt.
Blog > Komentarze do wpisu
Okiem ofiary

W czasie jednej z wizyt tutaj drakaina zastanawia³a siê co móg³ sobie my¶leæ syn Abrahama gdy ju¿ siê dowiedzia³, ¿e tatu¶ go nie pokroi na kawa³ki. Dziwne, ale znalaz³em czê¶ciow± odpowied¼. Nie u Izaaka, rzecz jasna, bo nie wiemy nic o dziele „Ja, syn po¶wiêcony”, ale Alain Daniélou pisa³, i to sporo. Przewa¿nie o Wschodzie i erotyzmie, ale te¿ o swojej zdumiewaj±cej rodzinie, w The way to the labyrinth: memories of East and West (ksi±¿ka ta jest w google books). Zacytowane urywki s± ze stron 15 – 17. Alain mówi o swojej matce.

Kiedy¶ s³ysza³em jak mówi³a – s±dzê, ¿e cytowa³a matkê ¦w. Augustyna – „Wola³abym ujrzeæ mego syna martwym ni¿ pope³niaj±cym ¶miertelny grzech”. Moja matka wyg³osi³a te nieszczêsne s³owa z wielk± powag±, wykazuj±c niewiarogodny brak intuicji psychologicznej. Bóg jawi³ siê jakim¶ ojczymem i kochankiem, którego kaprysy matka by³a sk³onna zaspokoiæ choæby i po¶wiêcaj±c w³asnego syna. Tyle razy czyta³a ¯ywoty ¦wiêtych, ¿e nader teatralne i melodramatyczne cechy takiego stwierdzenia nie k³opota³y jej. Gdyby ten Bóg za¿±da³ od niej, by mi, jak Izaakowi, poder¿niêto gard³o, czy by to wykona³a? Czy mo¿e k³ama³a, by lepiej kontrolowaæ swych synów? Jakby nie chcia³o siê na to spojrzeæ, zdecydowanie wygl±da³a na niebezpieczn±.
[...]
Poniewa¿ jako dziecko mia³em gru¼licê, cierpia³em na gwa³towne spazmy p³uc, bronchity i zapalenia op³ucnej. Za ka¿dym razem, gdy to nastêpowa³o, oczekiwano, ¿e umrê. Gdy mia³em oko³o dziesiêciu lat mia³em szczególnie ostry atak. Po poddaniu mnie torturom baniek i gor±cych ok³adów, dobry doktor Tolmer czu³ siê w obowi±zku powiedzieæ matce, ¿e nie by³o ¿adnej nadziei. Matka przysz³a do mego pokoju ze ³zami w oczach i czule ¶ciska³a jej biedne umieraj±ce dziecko du¿o d³u¿ej ni¿ zazwyczaj. Potem posz³a do klasztornej kaplicy, która przylega³a do domu. Po pewnym czasie wróci³a do mego pokoju, spokojna, czu³a, z nik³ym u¶miechem na twarzy. Z nag³a nawiedzi³o mnie odczucie, ¿e ta wzorowa matka z³o¿y³a Bogu ofiarê ze swego najbardziej mi³owanego z posiadanych obiektów, z w³asnego syna. Wype³ni³o mnie to takim gniewem, ¿e ku ogólnemu zdumieniu szybko wydobrza³em. Ale co¶ siê zmieni³o. Wznios³e po¶wiêcenie ¶wiêtej postaci zosta³o udaremnione przez zas³uguj±ce na potêpienie dziecko. Uwa¿nie szuka³em objawów jej z³ego humoru. Mo¿e tylko wyobrazi³em sobie to wszystko. Nigdy nikomu o tym nie mówi³em, ale my¶la³em o tym przez d³ugi czas.

My¶lê, ¿e wielce dopomog³em studiuj±cym z niezawodnej sciaga.pl, która domaga siê:

Rozwiñ biblijn± opowie¶æ o próbie Abrahama. Opisz uczucia Abrahama i Izaaka oraz krajobrazy i opisy przedmiotów.

sobota, 30 stycznia 2010, andsol-br
TrackBack
TrackBack URL wpisu:
Komentarze
2010/01/30 14:30:02
Kiedy¶ s³ysza³em jak mówi³a s±dzê, ¿e cytowa³a matkê ¦w. Augustyna Wola³abym ujrzeæ mego syna martwym ni¿ pope³niæ ¶miertelny grzech. Moja matka wyg³osi³a te nieszczêsne s³owa z wielk± powag±, wykazuj±c niewiarogodny brak intuicji psychologicznej.

Wed³ug moich informacji, s± to s³owa Blanki Kastylijskiej, matki Ludwika IX ¦wiêtego. Nie mogê tego odnale¼æ w googlach, ale tak twierdzi³ pewien idiota-zakonnik, który wiele lat temu wyg³asza³ w mojej parafii rekolekcje dla dzieci. Ten popis pedagogicznego kretynizmu zapamiêta³am a¿ do dzi¶.
-
2010/01/30 14:33:02
Aaaa, tylko ¿e tam by³o inaczej - nie: Wola³abym ujrzeæ mego syna martwym ni¿ pope³niæ ¶miertelny grzech lecz: Wola³abym ujrzeæ mego syna martwym ni¿by pope³ni³ ¶miertelny grzech. Nie jest to b³±d w twoim t³umaczeniu?
-
2010/01/30 15:31:14
@anuszka: masz racjê, skopa³em t³umaczenie tego zdania. W google books mam angielskie t³umaczenie, nie francuski orygina³, ale sens jest jasny: «would sooner see my son dead than committing a mortal sin.». Ju¿ poprawiam we wpisie, ale mo¿e jednak do formy ,,ni¿ pope³niaj±cym'', wydaje mi siê, ¿e w postaci, któr± sugerujesz, wymowa by by³a jeszcze silniejsza. Postaram siê dotrzeæ do jego tekstu francuskiego, choæ najsensowniejsze by by³o sprawdziæ jak to wys³owi³a Dona Blanca. Gratulujê ustalenia, szkoda tylko, ¿e samemu Daniélou tego ju¿ siê nie przeka¿e.
-
2010/01/30 20:32:35
Oko ofiary czêsto patrzy subiektywnie. Kto¶, kto uwa¿a siebie za ofiarê, wcale nie musi byæ ofiar±. Czytaj±c urywki, przytoczone w tej notce, zauwa¿y³am, ¿e samo z siebie przyjmujê stronê ch³opca, przenikam siê wspó³czuciem. Czy s³usznie? A gdyby mogliby¶my przeczytaæ wspomnienia jego matki? Biblia jest dosyæ oszczêdna w opisywaniu ludzkich emocji. A co czu³ Abraham wystawiony na tak ciê¿ka próbê?

Wiem jedno- zal, hodowany w sercu przez d³ugie lata, przeszkadza zrozumieæ motywy postêpowania innego cz³owieka, a tym bardziej wybaczyæ.
-
2010/01/30 22:53:28
Hm....

ciekawe refleksje mi sie nasunely. Z jednej strony uswiecone biblia ofiary z wlasnych dzieci, zeby zadowolic wymagania boga. (celowo z malej litery).

czy to tak rozne jest od dzisiejszych zabojstw honorowych w kulturze islamsko-plemiennej, gdzie meska czesc rodziny woli zabic wlasna corke niz pozwolic jej "zhanbic" reszte rodziny? Oczywiscie to wszystko w imie grzechu smiertelnego, jakiego sie zdaniem reszty corki dopuszczaja.

Katolicy, ktorych znam, oburzaja sie na zabojstwa w imie honoru ale ofiare z Izaaka przyjmuja nadzwyczaj gladko. By³¿eby to efekt indoktrynacji za mlodu?
-
2010/01/31 00:08:04
"Wype³ni³o mnie to takim gniewem, ¿e ku ogólnemu zdumieniu szybko wydobrza³em. "

Niepojêty ten Daniélou. Na dziesiêciolecia przed wynalezieniem skutecznych tubrkulostatyków uleczy³ siê gniewem do¿ywaj±c sêdziwego wieku. Muszê wypróbowaæ na skromniejszych dolegliwo¶ciach...
-
2010/01/31 04:15:12
@Nina: potwierdzam: by³zeby (skoro udajesz, ¿e to pytanie). Ale i Ty sk³oni³a¶ mnie do zastanowienia siê: czy to dlatego tak chêtnie zabija siê odmieñców, bo mê¿czyzna mê¿czyzn± ma byæ i zbabieæ mu nie wolno? To by mia³o trochê sensu, bo lesbijki nie s± równie mocno atakowane, i tak ju¿ s± kobietami...

@george_eliot: witaj :) Na szczê¶cie on uczciwie bierze pod rozwagê: «Mo¿e tylko wyobrazi³em sobie to wszystko». Bardzo mi siê podoba takie os³abienie si³y literackiej anegdoty, ale zyskuj±c nieco wieloznaczno¶ci i g³êbi.

To zgadzanie siê z czytanym... lekko (ale bardzo leciutko) kpi±c mam ten k³opot ze ¶ledzeniem aktualnej dyskusji u telemacha. Co przeczytam kolejny komentarz, to zgadzam siê z autorem. Czy to mo¿liwe, ¿e oni wszyscy maj± racjê, choæ mówi± odwrotne rzeczy?

I jeszcze jedna refleksja: to ja wolê kulturê greck± od ¿ydowskiej. U Greków Abraham by próbowa³ oprzeæ siê bogowi, mo¿e by go sobie na innego wymieni³, mo¿e by próbowa³ uciec...

@telemach: podobno na grypê dobre jest dyrygowanie Mahlera.
-
2010/01/31 10:20:29
@andsol
to ja wolê kulturê greck± od ¿ydowskiej. U Greków Abraham by próbowa³ oprzeæ siê bogowi, mo¿e by go sobie na innego wymieni³, mo¿e by próbowa³ uciec...j

To¶ siê z lekka pod³o¿y³, bo istnieje analogiczny mit grecki o Ifigenii: pl.wikipedia.org/wiki/Ifigenia

A tymczasem ¿ydowskie interpretacje nie s± jednoznaczne:

In some later Jewish writings, most notably those of the Hasidic masters, the theology of a "divine test" is rejected, and the sacrifice of Isaac is interpreted as a "punishment" for Abraham's earlier "mistreatment" of Ishmael, his elder son, whom he expelled from his household at the request of his wife, Sarah. According to this view, Abraham failed to show compassion for his son, so God punished him by ostensibly failing to show compassion for Abraham's son. This is a somewhat flawed theory, however, since the Bible says that God agreed with Sarah, and it was only at His insistence that Abraham actually had Ishmael leave. In The Last Trial, Shalom Spiegel argues that these commentators were interpreting the Biblical narration as an implicit rebuke against Christianity's claim that God would sacrifice His own son. (...)

Others suggest that Abraham's apparent complicity with the sacrifice was actually his way of testing God. Abraham had previously argued with God to save lives in Sodom and Gomorrah. By silently complying with God's instructions to kill Isaac, Abraham was putting pressure on God to act in a moral way to preserve life. More evidence that Abraham thought that he won't actually sacrifice Isaac comes from Genesis 22:5, where Abraham said to his servants, "You stay here with the ass. The boy and I will go up there; we will worship and we will return to you." By saying that we (as opposed to I), he meant that both he and Isaac will return. Thus, he didn't believe that Isaac would be sacrificed in the end.

en.wikipedia.org/wiki/Binding_of_Isaac#Jewish_responses

Wspó³czesny izraelski biblista, Omri Boehm, analizuje historiê redakcji tego biblijnego tekstu i dochodzi do jeszcze ciekawszych wniosków:

Pierwotnie tekst by³ napisany tak, ¿e wynika³o z niego, i¿ Abraham sam doszed³ do wniosku, ¿e nie chce sk³adaæ ofiary z syna. Co wiêcej, ta analiza rzuca ¶wiat³o na historiê targu Abrahama z Bogiem o ocalenie Sodomy. braham's ethical rebellion against God in Sodom culminates in his disobedience to God, refusing to sacrifice Isaac.
en.wikipedia.org/wiki/Binding_of_Isaac#Modern-day_interpretations
-
2010/01/31 12:53:07
@anuszka: rzeczywi¶cie, jedyn± lepsz± dokumentacj± by³aby fotografia dziury w g³owie. Nie wiem jak zapomnia³em o Ifigenii. Zupe³nie wylecia³a.

Odmienne interpretacje historii po¶wiêcenia? Ciekawe i sensowne - ale nasuwaj± dwa pytania: (1) co wyznacza spo³eczny odbiór dzie³a, mainstream czy alternatywne dop³ywy? (2) czy w interpretacjach Biblii nie musi byæ szukana zgodno¶æ z kieruj±cymi ni± pojêciami, takimi jak pos³uszeñstwo? Bez tego mo¿na dostaæ opowie¶ci piêkne i ciekawe, ale niezbyt powi±zane z historycznie rozumian± Bibli±.
-
2010/01/31 13:27:41
@andsol
co wyznacza spo³eczny odbiór dzie³a, mainstream czy alternatywne dop³ywy?

W³a¶nie w komentarzach u Drakainy zastanawiam siê nad tym samym. Co wyznacza spo³eczny odbiór s³owa "peda³"? Mainstream, czy dzia³acze gejowscy (z natury stanowi±cy mniejszo¶æ w spo³eczeñstwie), którzy robi± kampaniê maj±c± na celu zmianê znaczenia tego s³owa z negatywnego na neutralny? W ró¿nych krajach ju¿ im siê to uda³o.
-
2010/01/31 13:43:42
Tak, ¶ledzê wymianê zdañ u drakainy, ale w przypadku Biblii to kwestia odmiennej skali czasowej, to nie zjawiska z okresu ¿ycia jednego czy dwóch pokoleñ, gdzie ciê¿ar tradycji da siê zdj±æ bez okropnego ha³asu.
-
2010/01/31 13:55:20
Tak, ¶ledzê wymianê zdañ u drakainy, ale w przypadku Biblii to kwestia odmiennej skali czasowej, to nie zjawiska z okresu ¿ycia jednego czy dwóch pokoleñ, gdzie ciê¿ar tradycji da siê zdj±æ bez okropnego ha³asu.

No co ty opowiadasz? Tradycja nietolerancji dla sodomitów pochodzi co najmniej z czasów biblijnych...
-
2010/01/31 16:59:08
@anuszka: ale¿ ja nie o tym mówiê! No tak, tam dyskusja jest bardzo ciekawa, ale bardzo wielotematyczna. Chodzi mi o w±tek daj±cy siê opisaæ z grubsza "KK i kieruj±cy nim a rozumienie chrze¶cijañstwa w ostatnich dziesiêcioleciach w Polsce". Moja uwaga nie odnosi siê do ¿adnego z innych tam poruszanych tematów.


To jest zaproszenie do grupy sympatyków w MyBloglog!