Jeśli czytasz moje notki matematyczne, wiesz, że nie zdarzyło mi się tutaj definiować czym ona jest. Próbuję pokazywać jej ułomki sugerując, że te same sposoby myślenia działające we wszelkich dziedzinach wiedzy, tu też prowadzą do wartościowego opisu świata. Ale upychanie tych sugestii w kodeksowe sformułowania prowadziłoby tylko do nudnych oczywistości lub do śmieszności.

Właśnie śmieszność wybrało paru komentatorów tichego, wytaczając kolubrynę o imieniu Wittgenstein. No i orzekają czym owa matematyka jest, a pewność własnej racji tak wielka jest, że nawet matematyków ... no, nie mówię konsultować, ale nawet słuchać nie potrzebują.

Przekonania ich są takie, jakie miało wielu wielkich ludzi. W XIX wieku, gdy wiele robiono, by wcisnąć tę działalność w jakieś płaszczyki skrojone w pracowniach filozoficznych. Efekty były gorzej niż opłakane. „Principia Mathematica” miał ten naukowy Titanic na imię. Logicy i filozofowie pieśni o dziele śpiewają (czym zastępują czytanie tej cegły), ale nie słyszałem jeszcze o matematyku, który natchnienia dla rozwiązania swoich problemów w lekturze Russella i Whiteheada by szukał.

Matematyka okazała się niegrzeczną córą logiki, która wyśmiała macosze rzekomy akt macierzyństwa i poszła robić to, co robiła od tysięcy lat czyli...

Osoby zamykające zakres działania matematyki w równaniach, rachunkach i czymś tam jeszcze wiele by zrozumiały gdyby pomyślały o przeróżnych problemach, za które wzięła się ona w ostatnich stu latach. Przytoczę tu parę postawionych przed nią a nieuporządkowanych pytań. Niektóre doprowadziły do powstania nowych dziedzin, inne poddały się istniejących już metodom. Łączy je to, że na początku nikt nie miał pojęcia jak się za nie zabrać.

– Pocisk i czołg to nie kula bilardowa i brzeg stołu, nic tu się rykoszetem nie odbija, pocisk wżera się w stal. Jak opisać jego ruch od momentu spoktania się z czołgiem?
– Jak przełożyć na sprawdzalny i obiektywny język kwestię podobieństwa stylu pisarza, by używając stosownych pojęć móc mówić o bliskości próbek literackich?
– Jaka metoda rozróżniania ornamentów na garnkach znalezionych w indiańskich cmentarzach może przypisać te wyroby rozwijanym na owych terenach kulturom?
– Jeśli pada silnie, a ukośnie, biec czy iść spokojnie, by jak najmniej nasączyć płaszcz deszczem?
– Jak zagwarantować, że zaszyfrowany tekst, przekazany w dostępny dla adwersarza sposób, nie mógł być przezeń odkodowany, a przez adresata owszem i to szybko?
– Jak wybierać próbki z olbrzymich transportów z tym samym materiałem, by zapewnić sobie rzetelne szanse na wycenę jakości całej dostawy?
– Jak odszukać słowną szpilkę w stodole gadulstwa?
– Jak zmierzyć długość brzegu żyletki?

To ostatnie to pytanie Hugona Steinhausa, zadane parę lat przed pojawieniem się słynnych prac wprowadzających teorię chaosu i fraktale. Owszem, ten matematyk podał genialną definicję matematyki i myślałem, że trzeba nieźle ją znać, by powiedzonko docenić, ale Bolesław Gleichgewicht mówi, że z lubością powtarzała to pani Longchamps, żona wrocławskiego prawnika, profesora Franciszka Longchamps de Bérier. A więc trzeba tylko dobrej woli... A definicja brzmi:

Matematyka to jest coś innego.