Książka dla smakoszy. Smakoszem mógłby stać się każdy... kwestia szkół i wykształcenia, którego nie dają. Szkoda. Bo gdy myślę ile pracy i wiedzy kosztowało napisanie jej...

Niełatwy jest dostęp do takich źródeł, do bibliotek instytucji dyplomatycznych i historycznych w Brazylii i w USA. Autor, Marcelo Raffaelli, to dyplomata, ale oprócz otwartych drzwi trzeba jeszcze wiedzieć co czytać, co wybrać – no i ten okropny język... O ile angielski z XIX wieku nie sprawia kłopotów (nawet wcześniejsze dokumenty Federalistów czyta się bez specjalnego przygotowania, angielski i kropka), dworski portugalski z owego okresu to czarna rozpacz. Gdyby autor przytaczając dokumenty nie wyjaśniał co owe spiętrzone konstrukcje oznaczają, jednego dnia bym rozumiał wszystko na opak, a drugiego – na opak opaku.

Tytułu nie muszę tłumaczyć: „A Monarquia & a República. Aspectos das relações entre Brasil e Estados Unidos durante o Império”. Wydana w roku 2006, odkryta w bibliotece uniwersyteckiej (rzecz jasna) przez przypadek czyli cudem.

Początek jest w 1822 roku gdy młody Książe Regent oznajmia, że od teraz on to nie Pedro de Alcântara Francisco António Joăo Carlos Xavier de Paula Miguel Rafael Joaquim José Gonzaga Pascoal Cipriano Serafim de Bragança e Bourbon (mam nadzieję, że myszka nic mi nie zgubiła) ale Pedro I, Cesarz Konstytucyjny Brazylii. Kluczowe słowo „fico”, które miał rzec i motywy, by je z książęcego gardła wydobyć, zostaną na inną okazję; zwyczajową konfuzję dat kompletnie pominę, bo przecież wszyscy i tak wiedzą, że prawie wszystko odbywało się kiedy indziej niż to opiewają pieśni (i mówię o wariancie optymistycznym, gdy coś w istocie się odbywało), ważne teraz jest, że to oznajmienie rozesłał dwa miesiące przed skonsumowaniem swej cesarskości i miesiąc przed datą stojącą w kalendarzach świąt narodowych. A rozesłał to do Głów Państw i Rządów, zachęcając do uznania Niepodległości Cesarstwa Brazylii.

Czyli spieszyło mu się.

Ale Stanom Zjednoczonym dużo mniej i dopiero po dwóch latach prezydent James Monroe przyjął oficjalnie Reprezentanta Handlowego, José Silvestre Rebello, który przemówienie taką angielszczyzną wygłosił, że to w zasadzie wstyd powtarzać, ale co mi tam. Jedno zdanie mogę:

His Majesty the Emperor of Brazil has ordered me positively to approach His Excellency the President of the United States with the most profund respect.

Tak to zanotowano. Jak widać szacunek odnosił się do osób, nie do języka. Co do tytułów, o ambasadorach zaczęto mówić dopiero w 1905 roku.

Opowiadanie o rodzynkach z tej lektury rozłożę na parę notek, dziś tylko uwagi o sensowności postawy Stanów, by nie gonić nadmiernie z uznaniem tego nowego państwa. Aha, jak wyglądali partnerzy owych rozmów? Stany miały wtedy koło 60% swego dzisiejszego terytorium a spis powszechny z 1820 roku informował o 9,7 milionach dusz. Brazylia zajmowała prawie ten co i dziś teren (co nieco odkąszono jej potem na południu ale za to odgryzła sobie ona cościk z Boliwii), a z duszami to nie wiadomo, ale myśli się dziś, że było ich między 4 a 5 milionami. I były trzy problemy, które skłaniały prezydenta Monroe do unikania pośpiechu. Pierwszym był nieźle umotywowany brak zaufania co do solidności koncepcji tego cesarstwa, drugi dotyczył wahań etycznych, czy Republika powinna tak życzliwie podchodzić do kwestii rozmnażania się koronowanych głów, a trzeci, najtrudniejszy, odnosił się do kwestii handlu niewolnikami.

I jeszcze przed chwilą zamierzałem w tej części dużo więcej opowiedzieć, ale okazało się, że moje energie znikły w ciągu długiego pracowitego dnia i dlatego pierwszy odcinek już tu się kończy. Dobranoc.