Całkiem ciekawe były rzeczowe komentarze o tym kim był Lucyfer, ale zrobiło się jeszcze ciekawiej gdy rozmowa (głównie między anuszką i drakainą) zwekslowała na bliższe polskiej codzienności kwestie odbierania znaków i symboli związanych z wiarą w społeczeństwie, które nie jest jednolicie katolickie. Ponieważ obie rozmówczynie sprawnie słowem władają, ani mi w głowie stanie próba streszczenia ich uwag – ich słowa brzmią własnym brzmieniem. A że przyniosły mi parę refleksji, których nie umiem wcisnąć tam do krótkiego komentarza, wpiszę je tutaj. Są to uwagi tam zrodzone, ale mające własne życie.

Otóż jeździliśmy z Wackiem po słonecznej, pszenicznej i zielonej Polsce bardzo dalekiej od gwaru,  a tak rzadkiej w pojazdy, że często nie był to autostop a wielogodzinny spacer polną drogą. I gdy mijaliśmy żeńców czy pastuchów wołaliśmy do nich „szczęść Boże”. A oni odpowiadali „Bóg zapłać” i później była rozmowa lub jej nie było, ale było jasne, że my czyli postacie z innego świata przyniesione, to nie gwałciciele ani komuniści a swoi, choć akcent mieli nietutejszy.

Tak samo reagowaliśmy zdejmując buty przed wejściem do dziwnego meczeciku, którego imam miał arabski Koran ale mówił tylko po białorusku. Sprawa jasna, to my wchodzimy w ich przestrzeń i nie powinniśmy jej zamącić. Sami byśmy przez to najwięcej przegrali, bo szliśmy tam, żeby ich poznać, a nie żeby nieść ewangelię bezbożnictwa. Przecież nikogo nie obchodziły nasze poglądy o Zaświatach czy ich braku.

Pamiętam jak raz skierowano nas z jakiejś przyczyny do proboszcza i naturalnie przywitał on nas słowem „pochwalony”, a my gładko podaliśmy odzew jak gdyby był z naszego codziennego słownictwa. Oczywiście gdyby ksiądz zapytał, dowiedziałby się, że miał przed sobą bezbożników z długim stażem, ale czemu miałby pytać?

Jak by wyglądało po powrocie do Wrocławia wejście do pokoju przyjaciół w akademiku czy w jakimś mieszkaniu i powitanie ich „szczęść Boże”? Chyba dobrodusznie. Jako test „a czy umiesz odpowiedzieć?” Myślę, że tak samo by było na seminarium – choć już wtedy prowadzący je był w połowie drogi od szefa partii na uniwerku do ideowego tegoż uniwerku rektora chcącego wprowadzenia wydziału teologii. Z pewnością mój promotor (znaliśmy wspólnie nasze postawy i nie wdawaliśmy się w ideologiczne dyskusje) przyjaźnie by takie zawołanie odebrał, choć z pewnością gdybym mu powiedział „pochwalony!” zachmurzyłby się, bo z nieprawdopodobnego źródła by to przyszło i kpiną by z daleka jechało. A on miał słowa za Słowa a nie za żetony. Nawiasem, i on potem był rektorem.

Czy dziś symbole wiary są stosownym znakiem łączności w dużym mieście? Powiedzmy, że w istocie tylko kilkanaście procent jest niewierzących czy obojętnych. To już jest dostateczna grupa, by ją zauważyć. Tych, którzy twierdzą, że Polska zawsze i cała od tysiąclecia była katolicka i reszta się nie liczy, nie będę przekonywać. Oni są na ścieżce wojennej i niech sobie szukają wrażej formacji na swoim poziomie uzbrojenia i wiedzy o świecie. A inni nie stracą zastanowiwszy się nad zmianami, które przyniosły ostatnie dziesięciolecia. Żarty o głupocie kobiet nie są trendy. Dzieci coraz trudniej bić. Pary mieszkają razem gdy chcą razem mieszkać. Straszenie piekłem działa tylko w niektórych grupach wiekowych. Atmosfera może przymusić rodziców do posłania dziecięcia na komunię, ale nie wszystkich zmotywuje do wzięcia udziału w pielgrzymce. I nie wszyscy chcą szydzić z gejów, bo niekórzy są gejami. Więc przed powiedzeniem słowa warto intensywniej niż kiedyś myśleć co ono znaczy. To są efekty  słynnej „politycznej poprawności”.

Nawiasem, za dawnych czasów, gdy „szczęść Boże” mogło być odesłaniem kulturowym i cichym znakiem oporu przeciw rządzącej ideologii, w owym okresie z największą pewnością, nigdy, nigdzie, ani razu na zawołanie „niech będzie pochwalony Jezus Chrystus” nie słyszałem odzewu „i Maryja na zawsze dziewica”. A gdybym był to usłyszał, trochę bym był zażenowany, że ktoś sobie takie jaja z katolickich obyczajów robi.