Tempo przemian, które komputery powodują w składowaniu danych jest tak wielkie, że nawet nie pamiętamy wielu porzucanych obyczajów i pomysłów. A miewały one urok pomysłowości i skrótowości prawie poetyckiej. Chciałbym przypomnieć jeden z nich, który nie jest już użyteczny dla posiadacza jakiejś odmiany komputera, ale kiedyś ułatwił życie tak wydawcy książki jak i czytelnika szukającego informacji o liczbach pierwszych.

Chodzi mi o Tabelę czynników liczb całkowitych mniejszych niż 10.000 (Factor Table for Integers Less Than 10,000) zajmującą wraz z wyjaśnieniami niecałe siedem stron książki Elementary Number Theory z 1969r (autor jej to Underwood Dudley, ale nie wiem kto był autorem pomysłu).

Problemem jest znalezienie najmniejszego dzielnika liczby mającej zapis czterocyfrowy lub krótszy. Nie ma potrzeby rozważania liczb parzystych (ostatnia cyfra 0,2,4,6 lub 8 już mówi o dzielniku 2) ani zakończonych cyfrą 5 (najmniejszy dzielnik takiej liczby to właśnie 5). Trzeba więc powiedzieć jaki jest najmniejszy dzielnik liczby zakończonej cyfrą 1,3,7 lub 9 – lub jakimś znakiem graficznym (na przykład myślnikiem) poinformować, że ona sama jest swoim najmniejszym dzielnikiem poza jedynką, czyli że jest liczbą pierwszą. No i proszę zerknąć na jedną ze stron tabeli, mówiącej o liczbach od 6401 do 7999.

Powiedzmy, że nęka cię liczba 7141. Szukasz wiersza z pierwszymi trzema cyframi, 714, a czwartą cyfrę czyli 1 odnajdujesz w pierwszej z czterech kolumn. Stojące na spotkaniu owego wiersza i kolumny 37 znaczy: najmniejszym dzielnikiem liczby 7141 jest 37. Szukając rozkładu na liczby pierwsze sprawdzasz jeszcze, że iloraz 7141/37=193 też jest liczbą pierwszą i znalezienie tego rozkładu na dwa czynniki wymagałby trochę pracy, gdyby nie było tabelki. Albo komputera :)