Nauczanie systemem uczeń-mistrz powinno przynosić lepsze efekty. Mniej efektywne będzie nauczanie małej grupy, a najmniej - moloch oświatowy na 2000 uczniów, pogrupowanych w klasy po 35 osób, ze wszystkimi harmonogramami, planami, wizytacjami, sprawozdaniami. Cały nasz "system oświaty szkolnej" to przecież dziedzictwo XIX wieku, epoki masowego przemysłu, do potrzeb i celów tamtych czasów przykrojony. Nawet zorganizowany jest na wzór fabryki.
Przy okazji, po polsku: Hajdarabad.

Poszedłem na Amazon, i tam mają taką opcję pokazywania losowych stron z książki. Tak jak myślałem - w zasasdzie mnóstwo gadania i anegdotycznej obserwacji.

Moje wątpliwości rosną. Na przykład, kto te szkoły utrzymuje, skoro wpływy z czesnego praktycznie zerowe. Przy tym jeszcze te szkoły dają stypendia!

Czy nauczyciele pobierają jakies apanaże? Czy czysty woluntariat? A kto płaci za podstawowe rzeczy NIEZBĘDNE w szkole - coś, czym się pisze, coś na czym się pisze... coś na czymś się siedzi... Juz o książkach nie wspomnę.

Chyba, że idzie tu o taką minimalną edukację - nauka czytania i pisania, proste rachunki. Specjalista od edukacji nazywac je może "matematyką", bo sam nie widzi różnicy... Nie jest jasne, czy ta zabawa procentami od procentów -np. (42.1-24.5)/24.5=72%, i.e., "advantage z wykrzyknikiem" - to "research" właśnie tego profesora od edukacji, czy też wkład własny dziennikarza...

Poza tym, wierzę w spectrum oraz w rozkład Pareto. Jeżeli szkoły publiczne i prywatne - mainstreamowe temu podlegają, dlaczego te "niezależne" nie miałyby? Dlaczego nie miałoby być wśród nich lepszych i gorszych, a nawet zupełnie fatalnych? Oczywiście, pytanie retoryczne. Jednak, wydźwięk artykułu jest taki, że taka dywergencja tam nie ma miejsca. Że jest ach-ach ślicznie.

@Tichy: polskie tajne nauczanie wyłączyłbym na dzisiaj z pola oglądu, bo to zupełnie inna historia. Czasem mnie korci, by pogrzebać w danych, boję się, że jak ilość folksdojczów bywa pomijana czy zaniżana, tak wymiar tajnego nauczania jest zwielokrotniony osobistymi świadectwami słynnych nauczycieli. A jakoś to nie współgra z uwagami Jana Karskiego o upodleniu naszej młodzieży przez okupanta, wydaje się, że Karski pisze o zupełnie innej okupowanej Polsce.

@Tichy i Nina: zanim przejdę do szczegółów, uderzyła mnie odmienność Waszych puntków widzenia od tego, co ja mógłbym pomyśleć i kwestionować czytając taki wpis innego andsola. Bardzo wyraźnie odczuwam wpływ otaczającego świata na typ pytań i wątpliwości. Zobaczymy czy to, co z mojej 3-cioświatowej perspektywy wydaje się oczywiste, potrafię przedstawić w zdaniach, które uznacie za wyjaśnienia.

@Nina: ten opis medresów zapewne jest adekwatny. Do zachodniego oglądu świata. Tak są one ostatnio widziane przez nas, bo tak nam mówią nasi dziennikarze. Nauczyciele z pejczami, zakuwanie, nietolerancja.

Potrafimy ocenić to ilościowo? Jaka część medresów (poza sferą konfliktu izraelskiego) jest taka? Islam to nie tylko Pakistan i Iran.

Przypuszczam, że to jest część zjawiska, Islam dziś jest tak wbity w przekonanie o własnej jedynej słuszności jak KK kilkaset lat temu i może z pejczami na wielbłądy nie chodzili po klasie, ale też woleli uczyć tajników Świętej Trójcy niż pisania i liczenia. Ale w opisach dawnych katolickich instytucji nie widzę zarzutów nauczania nienawiści i fanatyzmu. To może i oni tam wcale nie myślą, że są fanatykami, a po prostu uczą o wielkości Boga Wszechmogącego?

Czytam "Między wiernymi" Naipaula - to nie jakiś fanatyk, stał się wierny z powodu małżeństwa, pisze w sposób wyważony i ułatwia jeśli nie zrozumienie, to po prostu dostrzeżenie tego samego problemu z drugiego punktu widzenia.

Oddalając się od medresów - bo wyraźnie nie nimi Tooley się zajmował - zaskakuje mnie oczywistość przebijająca z Twoich uwag, że szkoła służy dla uprawnień pozwalających potem studiować dalej. Wiem, nie piszesz, że tylko po to istnieje, ale to jest Twoje pytanie podstawowe.

A ja bym zadał inne pytanie, które wśród paru może ubiegać się o tytuł podstawowego: czy wiadomości i modele myślenia nabyte w owych szkołach pomagają dzieciom radzić sobie z wrogim światem naszych miast i ich peryferii?

A jeśli chodzi o "dalsze wykształcenie", tę część znam i bez omawianej książki. Niewiele gałęzi biznesu tak się cudownie rozwinęło w ostatnich dziesięcioleciach... Kosmetyki i zabiegi zdrowotne. Ochraniarze i prywatni żołnierze (tu włącz bandytów i piratów). Działania wokółkomputerowe. Edukacja.

Skąd ten pomysł, że uniwersytety nie przyjmują bez uznanego przez państwo papiórka? A jeśli same mają papierki w lekkim rozgardiaszu? Albo i nie mają ich, bo rzekomo mają mieć?

Istnieje też rzesza instytucji dokształcających na zasadzie specjalizacji, na ogół uczą profesji nieźle i chodzi o terminowe płacenie czesnego a nie o jakość dokumentacji.

Po opuszczeniu peerela odkryłem, że ten w zasadzie liniowy ciąg od podstawówki do profesurówki ma niewiarygodnie wiele rozgałęzień :)

@Tichy: no i fajnie, że poszedłeś do Amazon, bo po to właśnie podlinkowałem ich stronę z przeglądem książki.

1. Dostrzegam zacieśnienie interpretacji (Twoja pierwsza wypowiedź) z ryzykiem błędnego koła przy finansowaniu takich biednych szkół przez bogate nacje. Czasami wystarczyło by postawienie jakiejś chałupy z dostępem do wody, żeby te dzieci miały ochronę przez słońcem czy deszczem i właściwe miejsce na siusiu.

2. Nie odczytałem artykułu (ani paru stron z Amazon) jako Ewangelii Płacenia za Szkoły. Wydaje mi się, że chodzi o to, że świat edukacji istnieje nawet tam, gdzie jest zupełnie zaniedbany przez administrujących pieniądze z podatków - że biedni nie są durni i chcą szans dla swojego potomstwa.

3. Spisywanie w blogu swych refleksji jest oczywistym znakiem zainteresowania, na ogół życzliwego zainteresowania, ale wpis nie czyni mnie zwolennikiem tez autora, z tej prostej przyczyny, że ich nie znam. Mam dostęp do paru stron (w których widzę nieco informacji oprócz mnóstwa gadania :) ) i do informacji recenzenta. Chyba do sierpnia dotrze do mnie książka, wtedy ją przeczytam (mam nadzieję...) i będę mógł choć do części tez ustawiać się. Ale przypuszczam, że autor nie jest przygłupem - w końcu World Bank wysyłał go do Andhra Pradesh po przepuszczeniu wielu kandytatów przez proces selekcji - i jest matematykiem, więc takie nieostrożne kwantyfikowanie, że "wszystkie biedne są dobre" by było u niego dziwne.

4. Typ materiału z testów wydaje mi się sprawą drugorzędną, pierwszorzędne jest to czy ten sam materiał był używany we wszystkich typach szkół.

5. Póki co, to o finansowaniu takich zabaw mam tylko hipotezy, oparte na mojej znajomości wielu instytucji brazylijskich. Choć Polak z Kraju (nim wszystko zbiurokratyzowano i zabroniono tego, co nie jest dozwolone) też może znać nieformalne żłobki, przedszkola wśród przyjaciółek itp. Otóż oceniają, że aż do 1/3 brazylijskiej gospodarki przecieka do rzeczywistości niezauważalnie dla systemu podatkowego. Mały handel, ale i usługi też. Znam wiele żłobków i przedszkól bez papierów lub na wariackich papierach (póki nie ma problemu, to nie ma problemu) a także szkół, o których myślą, że są z papierowym pokryciem, a po latach okazuje się, że stanowe ministerstwa edukacji ("Secretaria de Educação") mają zastrzeżenia. Czasami płacą podatki. Miewają księgowych, a jeśli bardzo małe, to po prostu wydatki i dochody są w zeszyciku.

Woluntariat raczej nie, choć paru entuzjastów nie wykluczam. Bądźmy konkretni. W takim Nordeste, kobieta była nauczycielką stanu czy powiatu za zdechlakową pensję równą 1/2 minimalnej. Teraz nie pracuje, bo zrezygnowała albo jest na rencie lub na emeryturze. Jeśli zamiast dawnych US$150 dorobi sobie teraz 100, to bardzo chętnie, tym bardziej, że to blisko domu. To będzie ta sama osoba, która kiedyś uczyła oficjalnie, więc z kwalifikacjami nie ma kłopotów. Książki? Panie Kolego z USA, jakie tam książki... A papier zawsze się załatwi, z kseroksów odrzuty, rodzice dadzą jakąś mapę, jakieś stare zbiorki zadań... Czasami kościół (tego czy innego wyznania) coś podrzuci.

A Brazylia to jednak inny świat, bardziej zbiurokratyzowany, niż jakaś Indonezja, Bangladesz czy Kenia. Tam zapewne ponad połowa działań gospodarczych przechodzi niezauważalnie dla władz fiskalnych. I życie idzie do przodu, czasami nawet ku lepszemu.

andsol:
medresy w Nigerii czy Bangladeszu pewnie nie, ale juz te w Arabii, Afganistanie, Jemenie, Omanie, Iranie, Iraku, Syrii, Jordanii - niestety tak.

Oddolna inicjatywa edukacyjna jest fajna, jednak zacofania kraju i malego poziomu literacy nie rozwiazuje.

Panstwa, ktore sie z niego podniosly, stworzyly upanstwowiony i powszechny system edukacji.

Brazylia mysle jest tutaj wyjatkiem, bo z jednej strony jest system oficjalny, a z drugiej funkcjonuje ogromna szara strefa ludzi mieszkajacych w fawelach, ktorzy nie sa ujeci w normalnym "obiegu" panstwowym czy statystykach.

Najpierw - w kwestii formalnej, James Tooley nie jest matematykiem, jest edukatorem, specjalistą od edukacji - to znaczy od teorii edukacji. Fakt, ma bachelora z matematyki. To coś więcej od licencjatu, coś mniej od magistra. Jak rzekłem, mam nadzieję, że ten argument "procentowy" nie jest jego autorstwa, choć obawiam się, że jest. O, tu profil:

www.ncl.ac.uk/ecls/staff/profile/james.tooley

Jak widzisz, uciekam się do profilu, albowiem człowieka nie znam, ani jego kalibru intelektualnego, ani jego IQ, ani jego mądrości, ani nic.

Tak właśnie działa mainstream. Gdy pracodawca, czy uczelnia, czy nawet taki prywatny sobie człowiek jak ja, na kolejnym etapie ma kogoś - lub czyjąś nawet opinię zaakceptować - to przeciez nie zatrudni prywatnego detektywa, jeno patrzy w papiery. Moźna się na nie wzdragać, i drzeć szaty, że mało co pokazują - ale co lepszego mozna wymyśleć (prócz - oczywiście - zatrudnienia agencji detektywistycznej)?

Podobnie, można ochać i achać nad zaletami systemu mistrz-czeladnik-terminator, ale byt plemienny już się dawno skończył, przynajmniej w kilku miejscach, a to, ze nawet lepsze - ale coż z tego - nierealizowalne!

Gdzieniegdzie się wciąż próbuje, na przykład na uczelniach, młody zatrudniony dostaje mentora, który go za rękę wprowadza w tajniki bytu uczelnianego. Niekoniecznie to ma wiele wspólnego z nauką, ale jak się przytrafi na marginesie, tym lepiej.

Że istnieje system dokształcania poza mainstreamem - nie mam żadnego problemu z akceptacją. Nie widzę uzasadnienia, że naprawdę pracuje en masse, a nie tylko w porywach i miejscach oraz dniach szczególnych. Watpię, by ów profesor edukacji sam się zapuszczał w slumsy i badał szkoły, na ktore by się przy zapuszczaniu natknął. Primo - niebezpieczne. Raczej - tu zgaduję - ma przewodnika, który prowadzi go to tu, to tam. A gdzie, to juz przewodnik wie, czego profesor oczekuje, by znależć. Tym bardziej - ci najęci ankieterzy.

Trzeci świat - to nazwa ukuta na doraźne a specyficzne potrzeby pi-arne ("pijar" - dziś się mówi). Fakt taki, iż w Kalkucie lub Nairobi tyle pierwszego świata, co w NY lub LA - trzeciego. Nie wspomnę o o zapyziałym Południu USA - może kiedys, przy okazji.

A pytanie - kto naprawdę płaci - zawsze na miejscu.