W rękach Boga (2004) – Film Historia dwojga pionierów kardiologii – Alfreda Blalocka (chirurga) i Vivien Thomas (technika laboratoryjnego).

Oglądałem przed paru dniami i oto parę refleksji.

Brazylijski tytuł „Prawie bogowie” był nieporozumieniem, ale polski jest zupełnym niezrozumieniem. Oryginał „Something the Lord Made” (Coś, co Bóg zrobił) to zwrot pierwszego z bohaterów mówiącego o szwie, który robi drugi bohater. Czyli liczba mnoga jest nieuzasadniona. A co ma być w rękach Boga zupełnie nie wiem. Zapewne wszystko, od scenariusza i reżyserii – i dlatego zrobiony w 2004 przez HBO film jest polecany przez ośrodki kierujące się religijnymi nastawieniami. Ale nie ma tu konfliktów wiary i nauki, jeśli pominąć krótką i nieistotną wstawkę pokazującą jak ksiądz zaleca matce, by nie zezwoliła na operację córki na otwartym sercu. Zdaje się w jego pojęciu Bóg włożył serce do środka organizmu nie po to, by je dotykano. Nie wiedziałem, że w 40-tych latach zeszłego wieku Kościół Katolicki miał opory przeciw operacjom tego typu, jakoś dziś nie chwali się tą częścią swojej historii.

Ale, powtórzę, nie w tym rzecz. Laborant jest Czarny i to wyznacza dramat. Czarny, zdolny, szlachetny, uczciwy, pracowity i zwycięża. Nie mógł zrobić studiów medycznych, ale dostaje w 1976 na uniwersytecie Johns Hopkins doktorat honorowy.

Oczywiście HBO nie byłoby sobą gdyby opowiadając prawie rzeczowo rzeczywistą historię nie podkręciło jej. Z filmu wynosi się przekonanie, że ten dokorat był z medycyny, na co Thomas w pełni zasługiwał. Nie, dano mu doktorat z prawa i taka jest prawda.

To jest duża różnica. Gdyby np. uniwersytet szczeciński albo z Blumenau zaoferował mi doktorat honorowy z czegokolwiek, zarumieniłbym się zdziwiony, bo przecież nie zasługuję na takie wyróżnienie. Ale gdyby to „cokolwiek” było prawem, to (przy całym szacunku, jaki mam do paru prawników) spytałbym czemu go sobie sami o kant dupy nie poobijają.

Przed oglądnięciem filmu, historii Blalocka i Thomasa nie znałem. Wierzyłem, że to rzeczywista historia (przecież HBO nie okłamywałoby mnie, prawda?) i podobne filmy widziane w ostatnich latach (uczciwy szlachetny Czarny w Stanach, który wybija się w jednej z kilkudziesięciu dziedzin) w oczywisty sposób muszą opowiadać o prawdziwym świecie, bo sukces Obamy bez wątpienia był poprzedzony sukcesami tysięcy Czarnych w różnych dziedzinach. Wcale nie buntownicy, a jeśli, to dyskretnie, ludzie, co grali wedle reguł gry i wygrali.

I choć to wszystko prawda, to film, wraz z innymi z tej serii, w głębszym sensie, jest starą bzdurą. Utrwala on znane od wieków postawy: lubimy sukces, pozytywnych bohaterów, cierpliwych i pracowitych – i po filmie nasza postawa jest wzmocniona. Czarny, jeśli jest dobry, szlachetny, pracowity i utalentowany, to jest fajny człowiek.

To bardzo dobry pojazd na przejażdżkę z rasistowskimi poglądami. Odrzucenie rasizmu i innych przesądów nie polega na akceptacji zwycięzców z tym czy innym piętnem (np. wspaniały bohater niestety urodził się jako Czarny albo kobieta albo z lekką, ale tylko leciutką skłonnością do własnej płci) ale na całkowitym i bezwarunkowym odrzuceniu rozważania takiego czynnika u wszystkich ludzi, dobrych i złych, mądrych i głupich, wygranych i przegranych. Oraz masy ich stojących pomiędzy tymi skrajnościami.

Gdy brak takiego zdecydowanego nastawienia, pozostaje podejście z owego filmu: pisanie dalszego ciągu dzieła pani Harriet Beecher Stowe, słynnej Chaty wuja Toma.

PS. Ojejku, dopiero teraz uświadomiłem sobie, że zacytowany na początku autor internetowego opisu filmu przejechał się na gramatyce. Może nie oglądał filmu i nie wie czemu mężczyzna dostał kobiece imię Vivien. I jest to historia dwóch, a nie dwojga pionierów.