Tekst i ilustracje: Tadeusz Kuranda

 

Jestem poetą mało konkretnym, przyziemnym, więc w moich odkryciach więcej niepewności, bo są zwyczajne, bo wystarczy otworzyć drzwi albo okno, albo podnieść wycieraczkę i znaleźć tam kluczyk do skrzynki na listy. Zwyczajne.

Fotografowałem kiedyś wycieraczki, bramy wejściowe do budynków, psy szczekające w furtkach domów, krzyże cmentarne, przedwojenne niemieckie napisy wyłaniające się spod opadających powojennych polskich tynków, postrzeliny murów z karabinów maszynowych (szczególnie tych na wysokości piersi), zawartość ulicznych śmietników i też wiele innych szczegółów zwyczajności, która pozornie nas nigdy nie dotyczy. Nie wiem gdzie są teraz te wszystkie negatywy. Niektóre gdzieś są. Koleje losu i wieczne przeprowadzki rzucały mną jak kulką we fliperze. Starałem się więc mieć tyle ile zdołałbym unieść. Jak widzę, z tego swojego mizernego dorobku nie zdołałem wszystkiego unieść.

Zdjęcie hałdy kostek brukowych pochodzi z 1997 roku, z czasu restauracji nawierzchni wrocławskiego Rynku.

Z początku pomyślałem o tych hałdach, że jest to zrolowany dywan z kostki brukowej. Potem, kiedy dowiedziałem się, że tej kostki zabrakło i rozbiera się kilka brukowanych ulic na peryferiach żeby uzupełnić partie uszkodzonego bruku z powierzchni rynku naszła mnie myśl, że chodząc po Rynku nie będę miał nawet pojęcia, że jednocześnie idę po powierzchni ulicy np. Kwiatowej. Bruki wrocławskie są wypolerowane milionami butów, kół wozów, samochodów, czołgowych gąsienic. Mają te brykówki – każda z nich – swoją osobowość związaną z czasem, lokalizacją i kolejami losu.

Pomysł plakatu nasunął się sam, kiedy bodaj (dokładnej nazwy nie pamiętam) Muzeum Oświęcimskie ogłosiło konkurs na plakat. Posłałem tam dwa swoje plakaty. Żaden z nich nie zakwalifikował się do konkursu.

MY to była ta moja brukowa hałda. Kamienie brukowe jako kostki do gry bezładnie rzucone na wielkiej hałdzie. Każda z tych kostek inna, białe kropki to los, a słowo MY spinające ten milion szczegółów wydało mi się konieczne dla ich powinowactwa, którego sens powinien być inny dla każdego z nas.

Cóż to jest MY? Kiedy w naszych umysłach rodzi się takie słowo? Kiedy jesteśmy go pewni?

O drugim swoim konkursowym plakacie wiele powiedzieć nie umiem. To jest zdjęcie kamienistej drogi, na którym z kamieni otoczaków wyzierają ludzkie spojrzenia. Jest tam duży napis AUSCHWITZ, choć równie czytelne dla przekazu byłoby słowo MY. Kiedy jednak o tamtym miejscu mówi się, najczęściej słychać ONI.