Żydowski wkład w odkrycie Brazylii

(Salomão Serebrenick, Krótka historia Żydów w Brazylii, urywek 2-go rozdziału)

Najpowszechniej przyjęta wersja mówi, że był to Żyd urodzony w Polsce, z której albo był wygoniony albo musiał uciec jako dziecko w roku 1450, ponieważ jego rodzina nie chciała przyjąć chrztu. Po długich podróżach we Włoszech, Świętej Ziemi, Egipcie i wielu innych krajach, postanowił osiedlić się w Goa w Indiach, gdzie był bardzo szanowany i stał się głównodowodzącym floty należącej do bogatego Maura z wyspy Arquediva (Anjidiv). To na tej wyspie wracając z podróży do Indii dnia 25 września 1498 Vasco da Gama poznał Gaspara de Lemos, który pojawił się na jego statku i przedstawił się jako chrześcijanin i niewolnik możnego właściciela wyspy o imieniu Saboya. Nie zdołał oszukać przenikliwego Vasco da Gama, który zmusił go do przyznania się, że miał pod swoimi rozkazami czterdzieści okrętow i rozkaz Saboyi, by wykorzystując pierwszą nadarzającą się okazję zaatakować portugalską flotę.

Paradoksalnie, z tego zdarzenia zrodziła się silna przyjaźń, którą Vasco da Gama obdarzył Gaspara de Lemos; wziął go ze sobą do Portugalii, gdzie stał się jego ojcem chrzestnym, nadał mu swoje nazwisko, czyniąc go Gasparem da Gama – i przedstawił go królowi Dom Manoelowi, który uznał go za dworzanina i tytułował „kawalerem mego domu”.

Brak jest pewnych informacji o rzeczywistej roli, którą odegrał Gaspar da Gama w odkryciu Brazylii, dlatego są nawet tacy, którzy dopuszczają, że opierając się na swoim wielkim doświadczeniu w morskich podróżach, celowo sprawił on, by Pedro Álvares Cabral oddalił się od Afryki, ponieważ wierzył w istnienie innych ziem na zachód za olbrzymim morzem.

Jaka by nie była prawda i nawet jeśli daleko zaawansowane przypuszczenia nie mają podstaw, nie ma wątpliwości, że Gaspar da Gama zasługiwał na określenie „pierwszego badacza tych ziem”, które przydaje mu Afrânio Peixoto, a nawet „współodkrywcy Brazylii”, co mu przypisuje Alexander von Humboldt.