Aforyzm [..] przypomina mi feerię barw, jaką uruchamia paw czymś zaniepokojony, lub będący w ekstazie pożądania, a także, jaką obdarzają zabłąkanego turystę, wielkie papugi Amazonii. Aforystyka to parada próżności, snobizmu i samozadowolenia: popatrzcie jaki jestem inteligentny, błyskotliwy, docierający do najgłębszych pokładów , jak podległe mi są metafory, symbole, znaki językowe, jak łatwo zbijam z tropu, wytrącam z koleiny, odświeżam myśli czytającego.

Taką aforystyką jest to, co tworzyli na przykład: O.Wilde, B.Show, K.Kraus

Tak przed paru dniami pisał Eine, a jak już przyłupał moim ulubionym aforystom, podał przykłady pozytywne i we wpisie zacytował wiele jednozdaniowych utworów, których autorem był Kolumbijczyk Nicolás Gómez Dávila.

Moja ignorancja jest bardzo wszechstronna, nigdy nie słyszałem o tym pisarzu. Wprawdzie wiele zacytowanych przykładów nie pociągało a nawet wręcz odwrotnie (zjawisko stało mi się zrozumiałe gdy okazało się, że jest on bardzo ceniony w kręgach powiązanych z prawica.net i paru witrynami mającymi w widocznym miejscu obrazek z Matką Boską), ale postanowiłem dowiedzieć się czegoś o owym człowieku. To nie sztuka odkryć mądrość i urodę wyrażeń mówiących dokładnie to samo co i my myślimy. Boję się, że proces myślenia wymaga uczenia się (niekoniecznie przez bierną aprobatę) u ludzi myślących zupełnie, ale to zupełnie inaczej.

Przebiegłem parę witryn w Sieci i stwierdziłem, że w Polsce znalazł dużo więcej oddźwięku niż w innych krajach. Są u nas badania nad nim i nad jego myślą. Ale najwięcej zyskałem od nieoczekiwanej strony, bowiem znienacka poznałem wyjaśnienie mojego nieistnienia w kulturze:

Znajomość łaciny i greki oraz kilku języków współczesnych jest wszak w kulturze Zachodu warunkiem sine qua non ubiegania się o status człowieka kulturalnego.

No więc nie ubiegam się. Ale zrezygnuję z czytania tekstów p. Krzysztofa Urbanka, autora tych słów, głównego polskiego rzecznika owego pisarza. Do kontaktu z Dávilą nie jest mi on niezbędny, bo poradzę sobie z hiszpańskim.

Oczywiście nie ma sensu potraktować zwrotu jako prowokacji i wleźć w zatęchły gąszcz niemądrych dyskusji o humanistach i ścisłowcach. Czynić to kilkadziesiąt lat po burzy wywołanej książką Snowa „The Two Cultures” dowodziłoby nadmiernego braku kultury. I chyba nigdy nie pociągało mnie wymachiwanie sztandarem i wrzeszczenie „moja grzęda jest najgrzędniejsza”. Więc może spróbuję tak spokojnie odpowiedzieć.

Bardzo żałuję, że czytałem Maya i Mniszkówną zamiast Cezara w oryginale. Mówiłbym dziś lepiej po portugalsku, po francusku zamiast ulicznym żargonem umiałbym mówić trybem łączącym przeszłym dokonanym, a etymologii słów matematyki szukałbym w głowie a nie w ciężkich słownikach. Za błędy wyboru ścieżki nastolatka płaci wielolatek i gratuluję wszystkim, którzy nie spędzali nocy na kanastach, piciu wina i ... no, mniejsza o to. Po prostu gratuluję. I nie w głowie mi niepoprawnie zaprzeczać tezę tego kategorycznego człowieka wyrażając symetryczne jej odbicie, że znajomość języków martwych nie ma dziś związku z kulturą. Ma, oczywiście, że ma. I wiele innych rzeczy ma. Coraz ich więcej. Kultura się rozrasta w niesamowitym rytmie, co można pojąć widząc gęsty tłum miłośników dawnych czasów płaczących nad zanikiem kultury. Przecież nigdy przedtem tylu ludzi nie czytało tych starych książek, uważanych (na ogół słusznie) za zaginione albo widniejących tylko w przyklasztornych bibliotekach.

Ale kultura to nie tylko klasyczna filozofia i teologia.

Gdy Indianin strzela z łuku do ryby celując poniżej jej, używa swojej nieliterackiej kultury, opartej na doświadczeniu pokoleń. Ale kto go ogląda w akcji i chce zrozumieć obserwowane zjawisko powinien wiedzieć coś o prawie Snella i o trygonometrii. Znajomość języków martwych nie rozwiąże tu sprawy.

Domyślam się, że osoby z kulturą zakreśloną jak u pana Urbanka radzą sobie także z rozumieniem świata odkryć DNA i efektu Dopplera, wniosków z teorii Darwina i poznania obyczajów ludów traktowanych ongiś przez klasyczną kulturę jako „dzikie” – i że pewność głosu nie jest wyrazem arogancji a rozległości wiedzy, ale czemu na ogół milczą o tym i mówią tylko o jednej ze swoich stron?

A może uważają, że rozumienie zjawisk z rzeczywistości nie ma związku z naszą, zachodnią kulturą?