Parę informacji jako wprowadzenie.

22 maja miała zostać otwarta w Sydney wystawa fotografii Billa Hensona. Jedni nazywają jego prace fotogramami, inni zdjęciami pornograficznymi. Ponieważ przedstawiały 13-latkę, 8 osób zadzwoniło na policję domagając się interwencji. Policja przyszła i zarekwirowała zdjęcia oraz inne materiały. Nie pierwszy raz ten fotograf sprawdzał którędy biegnie granica społecznego przyzwolenia, parę razy już usuwano mu jego dzieła.

6 lipca Maurice O'Riordan, wydawca pisma Art Monthly Australia opublikował na okładce zdjęcie 6-letniej nagiej dziewczynki Olympii Nelson jako reakcję na państwową interwencję w problemy sztuki i ogłosił, że uczynił to by „przywrócić debacie godność”. Zdjęcie było zrobione 5 lat wcześniej przez jej mamę, także wyzwalającą sztukę z oków, fotografkę z Melbourne Polixeni Papapetrou. Tata, Robert Nelson (pracujący na uniwersytecie na Wydziale Grafiki) nie oponował przeciw reprodukcji zdjęcia.

Zdjęcie ma być jednym z wielu, które mama robiła swojej córze pracując nad swoją pracą doktorską. Prasa nie wyjaśnia jakiej dziedziny tyczy owa praca, ale widok owej okładki sugeruje, że chodzi o biologię, a dokładniej mówiąc o jelenie na rykowisku.

Tak australijski premier Kevin Rudd jak i premier stanu New South Wales (w którym owo pismo jest wydawane, z państwową dotacją) Morris Iemma zajmują zdecydowanie nieprzyjazne pozycje i mówi się o odebraniu dotacji. Na co 11-letnia obecnie Olympia ubolewa w wywiadzie, że panu premierowi jej zdjęcie się nie podoba i jej się nie podoba co on mówi, ale nie przypomina sobie co on mówi, więc jej tata jej podpowiada i właśnie to jej się nie podoba. I jako podmiot sztuki przedkłada swoją zdecydowaną (11-letnią) opinię: „myślę, że nagość może być częścią sztuki”.

We wczorajszym wpisie na blogu straszna sztuka Iza Kowalczyk zajęła się tą sprawą. Tytuł wpisu „Cenzura w Australii” szybko przedstawia temat i nastawienie autorki. Zbierałem się do polemizowania z autorką w komentarzach po wpisie, ale moje uwagi nie są łagodne, więc nie wypada przymuszać jej czytelników do czytania mojej krytyki, jak zechcą to tu ją znajdą.

Nie dyskutuję o meritum a o jakości argumentów. Nawiasem, o sprawach powiązanych z tym tematem pisałem właśnie przed trzema dniami i jeśli ktoś chce mnie uznać za reakcjonistę, bardzo proszę, by dla dobra dyskusji wcześniej przeczytał co tam piszę.

Na początek kwestia drobna, ale symptomatyczna: Iza Kowalczyk, autorka bloga, nie jest zbyt uważna przy przypisywaniu płci osobom. Jeśli idzie o fotografie „Billa Hensona ukazujące nagich nastolatków” sugeruję, by czytelnik wszedł na www.google.pl i sam zobaczył: głównie dziewczynki, a gdy czasem pojawi się chłopczyk to też jego płeć jest lekko niedookreślona. Po drugie, pisze: „Redaktor naczelna Art Monthly Maurice O'Riordan napisała” ale australijskie gazety mówią o Maurycym „Mr” i nieogolona broda na tle barwnej koszuli ze ślicznym szaliczkiem dowodzi, że mamy do czynienia z prawdziwym mężczyzną.

Źle się dzieje w reszcie jej wpisu. Oświadczanie „skandal został wywołany przez cenzorów australijskich, których oburzyły fotografie Billa Hensona” czy (o zdjęciu Olympii) „ta zupełnie niewinna fotografia również wywołała kontrowersje” jest miernej jakości informacją, bo przemieszaną z interpretacją, ale takie są nasze krajowe obyczaje intelektualne. Jeszcze gorzej jest gdy wypisuje takie opinie:

Bo przedstawienia dzieci, również nagich są jednym z częstszych artystycznych tematów. Można tu wymieniać: antyczne figury, przedstawienia religijne i mitologiczne, w których roi się od aniołków, amorów, erosów. Eros w tradycji artystycznej najczęściej ukazywany był pod postacią małego chłopca.

Mieszanie w jednym zdaniu sztuki z antycznej Grecji i religijnego malarstwa Europy po prostu nie przystoi fachowcowi, a ostentując nosząc dumnie  tytuł doktora historii sztuki Iza Kowalczyk powinna nim być. Ale osoba, która studiowała choć parę lat historię sztuki na uniwersytecie mogła zasłyszeć, że nagość w malarstwie europejskim była atrybutem postaci niebiańskich, ludzie z tego świata obowiązkowo byli (mniej czy bardziej starannie) ubrani. Nieumiejętność odróżnienia współczesnej erotycznej insynuacji od średniowiecznej metafory nie pasuje do doktoratu z tej tematyki.

Ustawianie adwersarzy słownictwem to cecha jej wypowiedzi. Słyszę, że jest tu „nadmierna fobia”, „tabuizowanie dziecięcego ciała”, „nadmierne zakazy” oraz „ktoś ma strach ... obsesję w punkcie seksualności czy jakiejś blokady”. Oczywiście ktoś mający owe zdjęcie dziewczynki za mieszankę pornografii i szmiry najpierw musi dowieść dr Izie Kowalczyk, że nie ma obsesji i blokady, ale nie udowodni tego póki nie zacznie podziwiać rzeczonego zdjęcia.

Odsłuchałem wskazany wywiad z nią na Blog FM, prowadzony (czy może podprowadzający pod pożądane tezy) przez Jakuba Janiszewskiego i mam co do niego jedną tylko uwagę: jeśli twierdzi „to ja muszę powiedzieć, że głupieję jak czytam takie zdanie”, a chodzi mu o zdanie Magdaleny Środy: „ale wykorzystywanie dzieci w sztuce wydaje mi się bardzo podejrzane” to doradzałbym zacząć leczenie tak wcześnie jak się da, może stan jest jeszcze odwracalny.

„Mi się bardzo podoba, że ta dziewczynka zabrała głos, bardzo oburzona wypowiedziami premiera australijskiego, tak że ten jej głos był takim silnym głosem...” rzecze dr Iza Kowalczyk. Proponuję dać dziewczynce doktorat z historii sztuki, trzeba odtabuizować tę kwestię doktoratów. Wtedy już nie trzeba będzie przemyśliwać na temat powiązań sztuki i stanu mentalności społecznej i myśleć czy ogłoszenie się przez kogoś artystą czyni z osoby artystę itp. Dziecko prawdę ci powie, lepiej niż Cyganka.

A w kwestii obrazów, które mogą być bodźcem do dyskusji o seksualności dzieci, pełna zgoda, ale rzecz w nadaniu tonu i wyborze publiki. Nie wygląda na dobrą ideę wprowadzanie dzieci do tematu życia seksualnego poprzez fotografie owrzodzonych narządów płciowych wyjęte z podręcznika wenerologa, bo inne jest ich przeznaczenie i do innej są skierowane publiki. Zdjęcia Olympii konkurujące bezpośrednio z Playboyem tyle nauczą dzieci o seksualności co wykłady o Pimpusiu Sadełko sztuki robienia smalcu.