Trzy miesiące temu w rozmowie z Kabirią mówiłem
o sporej dozie niezależności i zaradności Brazylijek.
Z pewnością nie jest to spadkiem kultury portugalskiej
– nie tu warto szukać wkładu świata iberyjskiego
do kultury zachodniej. Przypuszczam, że to mieszanka
kodów oraz konieczność życia z dziećmi w rozbitych
przez niewolnictwo i skrajną biedę rodzinach zmusiły
Brazylijki do radzenia sobie we wrogim świecie i coś
z tych nastawień uformowało zachowania trudne do
zrozumienia dla typowego feminizmu: są bardzo dbałe
o wygląd; są nie do pomyślenia włosy na nogach czy
pod pachami, stroje kuse, erotyzm wiruje wokół –
a zarazem wydają się bardziej niezależne i odważne
w życiowych decyzjach niż Europejki.

Początek marca to czas na odgrywanie w tv hymnów
na ich cześć i nie inaczej było w tym roku. Przed paru
dniami usłyszałem w sezonowym reportażu, że procent
przedsiębiorstw prowadzonych przez kobiety w Brazylii
sytuuje ten kraj na trzecim miejscu na świecie, tylko
Stany i Chiny mają większy odsetek kobiet kierujących
firmami, prowadzą tu one 38% przedsiębiorstw.

Świetne dane, ale trochę za świetne i nieco myślenia
mówi, że to taka chińska biżuteria w świetle księżyca.
Błyszczy nieźle, ale lepiej tego nie kupować.

Sam byłem parę razy jedną z takich kobiet – czy może
wdałem się w ich działania gospodarcze. To bardzo
ciekawe, ale że Forbes o tym nie opowie, wyjaśnię tu
o co chodzi. Ze dwa razy w roku wyjeżdżamy koło
północy mikrobusem pełnym pań mających sklepy
(czasami obnośne) na całodzienne zakupy w fabrykach
i hurtowniach oddalonych kilkaset kilometrów stąd.
Zabawne gdy je się (darmowe i dobre) śniadanie o 3
nad ranem – organizatorka wyprawy je stawia i bilet
kosztuje prawie nic, fabryki odpalają jej procent od
naszych zakupów, dokumentowanych na świstku z jej
imieniem. To jest na ogół jedyny materialny dowód, że
była jakaś cyrkulacja pieniądza, myślenie o podatkach
nie byłoby w dobrym tonie czy sensowne.

Dla nas te wyjazdy uwalniają rodzinę od potrzeby wizyt
w sklepach, odwala się tę robotę raz na parę miesięcy,
wybór lepszy, ceny niższe, oszczędność czasu wielka.
Ale dla towarzyszek podróży to codzienność. No, może
powszedniość. Kiedyś jeździły do Paragwaju, do Ciudad
del Leste. Szmelc z Azji był jeszcze tańszy, warto było
tłuc się w autobusie 16 godzin. Albo 70, jeśli „grupa
turystyczna” jechała z oddalonych stanów. Parę
milionów „mrówek” zaopatrywało całą Brazylię we
wszystko, co można sobie wyobrazić. To były handle
na miliardy dolarów rocznie, gdy dolar był czymś.

Teraz granice handlowe uszczelniły się, ale rozjazdy
zostały. Nie sądzę, by były znane właścicielom fabryk
zatrudniających setki czy tysiące robotników. Bank
Itaú, który zarobił na czysto w zeszłym roku ponad
5 miliardów dolarów nie ma kobiet wśród właścicieli.
I tak dalej. Czyli stary i znany pic na wodę.

Jest to wyraźnie widoczne we współczesnych bajkach.
Nie nazywają się one dziś bajkami a serialami, ale
to jest to samo. Są to historie o bogatych osobach
trzymających komórki w wielkich samochodach
i krzyczących na jakichś rozmówców. Gdy jest to
kobieta, doszła do majątku otwierając sklep z czymś
tam, sztuczną biżuterią czy ubraniami albo kremami.
W przypadku mężczyzn, dziedziczą dużą firmę po tacie.

Czasami pitolą o majątkach gwiazdek z tv czy
od piosenek, ale to są czyste bzdury dla liczbowych
analfabetów. Jakie to ma znaczenie, że Xuxa zarabia
rocznie 30 milionów reali a Ana Maria ma kontrakt,
który podobno daje jej miesięcznie 250 tysięcy. To jest
poziom upominków wielkanocnych w wielkich firmach
i chciałbym się dowiedzieć ile zarabiają właściciele
banku Bradesco zatrudniającego 70 tys. osób...

Pomimo tego mit o coraz bardziej kierowniczej roli
Brazylijek jest pożyteczny. Ma wpływ na wyobraźnię
dorastających kobiet i na ich wymogi od życia, więc
może przygotowuje przyszłość, w której bajce będzie
tylko parę kroków od prawdy.

Czego wszystkim paniom szczerze życzę.