0. Odchodzą wojskowi (1984 - 1985)
1. José Sarney (III/1985 -III/1990)
2a. Fernando Collor de Mello (1989, wybory)
2b. Fernando Collor de Mello (III/1990 - X/1992)
3. Itamar Franco (X/1992 - XII/1994)
4. Fernando Henrique Cardoso (I/1995 - XII/2002)

2a. Fernando Collor de Mello

Piąty rok władzy prezydenta Sarney wychodzi bokiem
prezydentowi i ludowi. Kandydatów na zbawienie
kraju jawi się wielu, ale tylko dwóch przejdzie do
drugiej tury. Urny potwierdzają oczekiwania: są to
Fernando Collor (koło 22 milionów głosów) i Lula
(koło 12 milionów). Rosnące ale rozproszone centrum
i lewica przekazują poparcie Luli i zaczyna się cyrk.

O Luli będzie mało, bo może dostanie epilog tej serii.
W owym czasie był posłem federalnym, w 1986 roku
otrzymał największą w historii parlamentu ilość głosów.
Dziś dodam jeszcze, że słyszę od lat, że to lewicowiec,
o ile nie gorzej. Ciekawi mnie mechanizm zobowiązujący
polskich dziennikarzy politycznych do robienia z siebie
durni, ale to ich sprawa, może tak lubią. Nikomu zdania
odmieniać nie zamierzam, jedynie uprzejmie podsuwam
niepopularne lub nieistniejące w Polsce informacje:
prowadził federację najbardziej dojrzałych politycznie
związków zawodowych z najbardziej uprzemysłowionego
stanu São Paulo. Sprawność jego działań miała związek
ze szkoleniami, które otrzymał w Stanach od AFL-CIO.
Amerykańska federacja bardzo wyraźnie opowiedziała
sie w 1981 roku za Lulą i jego związkowymi kolegami,
których dyktatura chciała wsadzić do więzienia. Jeśli
ktoś uważa, że AFL-CIO zwykła była bronić lewicy, to
wzrusza mnie ta wiedza o świecie. Gdyby dodał, że to
po prostu lewica, pozostanę jeszcze bardziej wzruszony
i tu będzie koniec naszej politycznej gawędy. Skoro te
banialuki i przypisywanie mu wiecznej przyjaźni
z Fidelem i z Chavezem nie szkodzi Luli, to niby czemu
ja mam się tym przejmować.

Nie, wcale nie uciekam od wyrażania własnej opinii.
Myślę, że tej samej pogardy dla robola, którą okładano
Wałęsę, starczyło i dla brazylijskiego tokarza. Jak ci
podludzie bez tytułu adwokata czy lekarza ośmielają się!

Chcę uwypuklić trzy daty: daleko od Brazylii 9/XI/1989
nocą pada w Berlinie mur. Wybory 15/XI/1989 (pierwsza
tura), 17/XII/1989 (druga tura). Jasne, że jak nigdy,
w owym momencie przylepienie kandydatowi etykietki
socjalisty czy komunisty było samograjem.

O zwycięzcy należy powiedzieć więcej. Nawet i o jego
tacie, senatorze Arnon Afonso de Farias Melo. Słynny
jako nędzny strzelec w 1963 roku. W środku Senatu
wyciąga pistolet i z 5 metrów strzela do przeciwnika
politycznego, też senatora Silvestre Péricles. Ten
uchyla się i martwym pada zupełnie inny senator. Tata
de Mello jest wyrzucony z Senatu, ale wraca tam już
w 1970 roku. Umarł jako (bynajmniej nie zastrzelony)
senator w 1984 roku.

(Panowie mieli różne stare porachunki. Gdy Silvestre
odchodził z rządu stanowego w Alagoas kilkanaście
lat wcześniej, nie przekazał władzy, ale za to obkakał
pałac prezydencki. Czego się nie robi dla ludu.)

Widać więc, że rodzina była znacząca, nie dająca sobie
w kaszę dmuchać – a ponadto bogata. A Fernando
był też śliczny. I młody.

Jako gubernator Alagoas (u nich to było genetyczne)
zasłynął na cały kraj dwoma akcjami. W obu ryzykował
utratę mandatu, bo działał bezprawnie, ale zyskał
popularność. Nałożył jakieś milionowe kary na
obszarników (adwokaci załatwili im sprawę) i zwalczał
rozkoszne zarobki wysokich funkcjonariuszy (zarobki
obłędne, ale obłęd sankcjonowany obłędnym prawem).
Ta akcja pozwoliła mu przylepić do nazwiska ksywkę
„caçador de marajás” (łowca maharadżów) i lud to
uwielbiał. Zwalnianie urzędników, kontrolowanie
godziny wejścia do biura, zwalczanie korupcji. Sam
miód. Maszyna państwowa kompletnie stanęła? Ale
przynajmniej telewizja miała do woli materiałów z tego
malutkiego, zacofanego stanu.

Prawica nie miała dobrych kandydatów. Próbowano
wetknąć w tę rolę człowieka, który był miejscowym Kubą
Wojewódzkim z pieniędzmi Kulczyka (właściciel sieci tv)
ale konkurencyjna sieć Rede Globo tego by nie zniosła.
A ona rozdawała karty. Pogodzono się z perspektywą
rządów playboya. Nigdy nie sprzedawało się tak dobrze
jet-ski w Brazylii jak wtedy. I nawet wojskowego jeta
prowadził chłoptyś, a w ręce miewał tom Webera.
Można założyć się, że Lula Webera nie czytywał.

Na szczęście grał brudno i Lula nie wygrał, a w owym
czasie Lula jeszcze myślał, że był supermanem. Wiem jak
by to się skończyło. I tak się źle skończyło, bo drugi
też był supermanem. I używał technik i uśmiechu JFK,
torebek wyborczych z kompletem materialików, ale co
najważniejsze, miał za sobą Rede Globo. Mimo tego
zdawało się, że przegra, Lula zdobywał poparcie, ale...

Najpierw wielki przemysłowiec, szef konfederacji tych,
co skupiali pół przychodu narodowego, ogłosił, że jeśli
Lula wygra to 100 tysięcy przemysłowców wyemigruje.
Nie ogłosił dokąd i czy państwo pozwoli im wyjechać
z mająteczkami, ale zabrzmiało to dobrze a subtelnie.
Potem policja uwolniła porwanego przemysłowca Abílio
Diniz (jakieś chilijsko-kanadyjskie stowarzyszenie
lewicowe potrzebowało funduszy i przyjechało je zebrać
w Brazylii) i okazało się, że porywacze go ubrali
w czerwoną koszulę z literami PT, znakiem partii Luli.
Potem i porywacze pojawili się w tych gustownych
ubrankach, zapewne jedyny na świecie kostiumowy
konsensus porwanego i porywających. Ale ciągle nie
było dobrze, Lula prowadził. I na 4 dni przed drugą
turą zjawiła się sensacja: Mirian Cordeiro, była miłość
Luli, opowiadała drżącym głosem jak jej ukochany
bił ją własnoręcznie i skłaniał ją do abortu, ale ona
nie dała się, i dlatego teraz ma tę kochaną córkę
Lurian, co widać na obrazku.

Tu intermezzo. Lurian, dorosła, z 8-letnią córką i z
mężem, mieszkają parę kilometrów ode mnie, w blokach,
gdzie mamy znajomą. I ta znajoma pewnego dnia idzie
korytarzem z synem, a ten wrzeszczy: „o, Lula, Lula!”
a Lula, bez obstawy ale z uśmiechem potwierdza, że
jest sobą. Znajoma ma refleks, wyciąga aparat i pyta
czy można fotografować, Lula przyciąga jej syna,
obejmuje i chłopak teraz jest królem swojej klasy
i sprzedaje kopie zdjęcia z Lulą i swego zdjęcia z tym,
kto sobie tego życzy.

Zaczynało być dobrze, naród był oburzony, bo choć
bicie swoich kobiet ma spore poparcie w ludzie, to
jest nie do pomyślenia, żeby to robił robol chcący
być prezydentem. Aha, w 2005 roku Mirian wysłała
do tv Globo list przepraszający i pytający czym może
odkupić swoje winy względem Luli i dzieci, ale rzecz
jasna nie może. Nawet mi mówiono ile dał jej Collor,
ale myślę, że już wydała. Życie jest drogie.

Więc było dobrze, ale nadal ryzykownie. I wtedy
Rede Globo po ostatniej debacie między kandydatami
pokazało parę razy jej kompakt. Cel był szlachetny,
by nie zajmować ludziom czasu zbędnymi szczegółami.
Podobno to jest dzieło sztuki zawodowej i nawet Canal4
(Simon Hartog, UK) zrobił o tym cały film, Brazil:
Beyond Citizen Kane. Rede Globo sądownie zabroniła
rozpowszechniania i wyświetlania go na terenie kraju.
Ale dziś jest gdzieś w YouTube.

Pierwsze demokratyczne po okresie dyktatury wybory
wygrał kandydat lepiej przygotowany do demokracji.
Końcowy wynik meczu Collor – Lula: 35 do 31
milionów. Nadchodziła era importowanych jet-ski
i luksusowych samochodów.

Cdn.