Podtytuł: przeminęło z wiatrem.

Franz Joseph Gall zachował z dzieciństwa wrażenie, iż ludzi z wybałuszonymi oczami znamionuje świetna pamięć. Lata później, już jako młody lekarz wiedeński, pomyślał, że i inne cechy umysłu mogą mieć swoje siedliska w mózgu i modelować jego powierzchnię, gdy ulegają bądś przerostowi, bądź atrofii. Ponieważ zaś „czaszka obejmuje mózg jak rękawiczka dłoń”, te właśnie wypukłości lub zagłębienia mózgu znajdują w niej swoje odbicie. I twierdził, iż obmacując kości czaszki, można poznać umysłowe i moralne znamiona człowieka. Określił wstępnie dwadzieścia siedem wyniosłości na czaszce, które miały odpowiadać takim cechom, jak: odwaga, towarzyskość, swarliwość, duma, pycha, uczucia rodzicielskie, zdolności artystyczne, skłonności złodziejskie lub metafizyczne i inne. [...]

Teoria Galla, nazwana frenologią, odniosła niebywały sukces. Rozgłos zyskała już w 1807 roku, gdy cesarz austriacki zakazał jej praktykowania jako niezgodnej z religią katolicką. Szerzyła bowiem przekonanie, iż materialność życia duchowego została udowodniona. Gall przeniósł się wówczas do Paryża, skąd grono jego wyznawców szybko rozprzestrzeniło się po Europie. W 1832 roku w Wielkiej Brytanii działało już dwadzieścia dziewięć towarzystw frenologicznych, wydających regularnie kilkanaście czasopism. Przede wszystkim jednak frenologia kwitła na gruncie towarzyskim, gdyż wzajemne wykrywanie wyniosłości na czaszce sprzyjało flirtom. [...]

Złośliwi mówią, iż dziś znowu dajemy unosić się neofrenologicznej fali. Za pomocą spektrometrii pozytronowej mami nas ona obrazami myślącego mózgu – w fałszywych kolorach – podsuwając nam przekonanie, iż jesteśmy w stanie zrozumieć techniki obliczeniowe użyte przy tworzeniu tych obrazów.

Andrzej Szczeklik, Kore, Znak, Kraków 2007, str. 26-27. Nawiasem, sympatyczna szata graficzna książki używa dyskretnie a mile kolorów. No dobrze, barw.