Jestem Żydem, ale mogę to wyjaśnić.
Woody Allen

Po wczorajszych zawijasach chciałbym napisać coś
prostego i tak samo się rozumiejącego, że aż śmiech.
I znalazłem tekst, ale jak zacząłem robić wyjaśnienia
i przypisy to się za głowę złapałem, bo okazuje się, że
wszystko znaczy coś zupełnie innego niż się wydaje
i potem będzie na mnie a nie na rzeczywistość.
A ja całe życie staram się być prosty i łatwy. No,
prawdę mówiąc czasami byłem za łatwy, ale to już
dawno temu.

Oto tekst, a raczej jego tłumaczenie.

[Matematyk]... inwestuje wiele swej szarej masy na
badanie tematów, które nie wydają się nikomu do
czegoś przydatne. Choćby i przypuszczenie Goldbacha,
wedle którego każda liczba parzysta ma być sumą dwóch
liczb pierwszych. Przyczyna, dla której współczesne
społeczeństwa chętnie finansują takie fanaberie jest
taka, że kosztuje to mało i że zazwyczaj przynoszą
one uboczne wnioski bardzo użyteczne dla ludzkości.

Mário Henrique Simonsen w recenzji tłumaczenia
pewnej książki o matematyce, ćwierć wieku temu.

Jak wyjaśniać, to od początku. Co do liczb pierwszych,
czy mogę prosić o chwilkę powrotu do tabliczki
mnożenia? Była tam mowa o liczbach kwadratowych –
ale wydaje się jasne, że da się też mówić o liczbach
prostokątnych; jeśli ustawię 18 małych kwadratów
w sześciu rządkach i trzech kolumnach to zrobiłem
prostokąt „sześć na trzy” i co w tym ciekawego?
Ano nic. Stara zabawa grecka i wydaje się, że każda
liczba jest prostokątna. Ale chwileczkę, co to za
prostokąt co ma tylko jedną linię? Jakiś wybrakowany.
Nie da się zrobić niczego ciekawszego z liczb 3, 5, 7
– albo co gorsza 17 czy 19. Chudzielce. I to są
właśnie liczby pierwsze, takie, których nie da się
rozbić na iloczyn dwóch „porządnych”, czyli
większych niż 1.

Z hipotezą Goldbacha jest ten kłopot, że wydaje się
oczywista, bo 20=17+3 a 100=71+29 i można sprawdzić
do miliona albo do stu milionów na komputerze, że to
prawda, ale takie gadanie mało jest warte. Mogę
ogłosić moje podejrzenie (i chętnie podzielę się nim
z jakimś sławnym mecenasem, nazwę je na przykład
hipotezą wiceministra Orzechowskiego, bo nie takie
on już hipotezy stawiał), że wszystkie na świecie
liczby naturalne są mniejsze od kwadryliona. I całe
lata eksperymentów komputerowych będą potwierdzały
rację hipotezy Orzechowskiego (jeden to mniej niż
kwadrylion, dwa to mniej niż kwadrylion) a przecież
jakikolwiek humanista potrafi pokazać, że to bzdura.
Tu trzeba pokazać, że coś zawsze jest tak, i już od
265 lat te typy (czyli matematycy) próbują to pokazać
i coś średnio im to idzie. Więc to nie dla pożytku
a z przerostu ambicji. Kopnąłeś drzwi do szopy sto
razy a one się nie zamykają. Jaki zysk praktyczny
z następnego kopniaka? Ale prawdziwy mężczyzna
nie podda się i przechodząc następnym razem koło
szopy znowu kopnie te drzwi.

Z kolei, zastanawia, że mówca dał konkretny przykład
nieużyteczny, a nie dał konkretnego przykładu
niezmiernych użytków. Więc nie wziął się do zadania
zbyt technicznie, czyli zaględził tak, jak mógłby
ktokolwiek. Dlaczego więc jego słowa zapamiętano,
a gdybym ja (albo ten kandydat z Białegostoku)
takiego kaczana zasadził, to tylko w kułak by się
śmiano? A, bo ważne jest nie CO ale KTO mówi. Gdy
Putin mówi, że jest prawdziwym demokratą, świat się
wzrusza. A kim był pan Simonsen?

Współwłaściciel wielkiego banku. Minister Gospodarki.
A główne jego działania były za czasów dyktatury.
Niepospolicie utalentowany, ekonomista, profesor.

A co on do matematyki? Otóż nawet po wyjściu z rządu
miał katedrę w IMPA, sławnym w Ameryce Południowej
Instytucie Matematyki Czystej i Stosowanej.

Nie jest powszechną wiedzą, że gdy ten instytut
utworzono, nie podlegał wcale Ministerstu Edukacji,
a wprost i bezpośrednio ... Prezydencji Republiki.
Zaczyna być ciekawe? Powinno. Otóż troszkę dalej
wchodząc w historię odkrywa człowiek, że była to
matematyka bardzo szczególnie stosowana. To był
czas gdy Angra 1 już dawała nieco energii, a Angra 2
obiecywała (w istocie, już 20 lat później to uczyniła),
a cała ta inżnieria nuklearna była od Siemensa.

Do dokładnych danych nie ma dojść, ale podobno to
kosztowało ponad 30 miliardów dolarów, plus odsetki
dla banków. Pokojowe zaklęcia Brazylii i Argentyny,
że zajmują się energią nuklearną li tylko z miłości
dla żaróweczek da się zrozumieć jedynie czytając
Lema o Trurlu i Klapaucjuszu. A różnymi manewrami
finansowymi oraz naukowymi nie zajmowały się wcale
wystawione na widok i inspekcje instytuty wojskowe,
a mała i niewinna agencja, która swą czystość już
nazwą gwarantowała. I apel w niewinnej recenzji
wydaje się mówić: „a przestańcie wy parskać
i prychać, borsuki i krety, to wcale nie jest drogo,
ale za to użytecznie...” A co tam naprawdę robił
profesor Simonsen? Pytałem wiele osób, nikt nie
umiał mi czegoś sensownego powiedzieć. A że już
zmarł, to kiedyś się człowiek o tym dowie. Zapewne
już za 100 lat.