Gdy oglądnąłem pokaz przezroczy, o którym pisałem tu
przed tygodniem, postanowiłem przejść w Instytucie na
drugą stronę korytarza i poprosić pracującego ze mną
Hindusa o komentarz na temat danych dotyczących Indii.
Wymagało to uprzedniego uporządkowania biurka i paru
regałów, bo wstydziłbym się zastukać do jego drzwi nie
trzymając w ręce jego książki, którą mi pożyczył przed
wiekami. Zwyciężyłem bałagan biurkowy i mogłem
zapytać go jak on to widzi. Przecież wraca do Indii co
roku, rozmawia z setkami krewnych, więc wie nie mniej
niż wiele komputerów.

Parę urywków z jego relacji. Gdy przyjechał 30 lat
temu do Brazylii, w naszej profesji zarobki indyjskie
były 20 razy niższe niż tutejsze. Wprawdzie tutaj
poziom możliwości klasy średniej nieco opadł, ale
dzisiejsze zarobki indyjskie są 3 razy niższe niż
brazylijskie. To jest w przybliżeniu sześciokrotny
wzrost. I nie zmienia się kierunek zmian, czyli można
się spodziewać w jakiejś przyszłości zrównania obu
poziomów. Więc wkrótce może się okazać, że to będzie
dwudziestokrotny skok do góry w ciągu dwóch czy
trzech pokoleń.

Dwa niewątpliwe motory to tradycyjnie wysoki poziom
indyjskiego szkolnictwa (tak hinduskiego jak i innych
etnii) oraz korzyści odnoszone przez firmy z USA przy
osadzaniu swojej bazy w Indiach. Ktokolwiek, kto chce
pracować i zna angielski, znajdzie pracę u nich.

Ten czynnik przyczynił się bardzo do wyrównania
regionalnych różnic. Bogatsze (rolniczo i przemysłowo)
stany północy, jak Pendżab wykorzystały tę inwazję
z USA mniej niż południe, bowiem w silniejszej
kulturze i ekonomii mniej chętne było przyjmowanie
czy wręcz uczenie się angielskiego. A znaczna część
Południa od dawna ma angielski za swój pierwszy język.
Nawiasem, jeden z 27 oficjalnych języków Indii.

27 spośród prawie 800 używanych.

Ichnia Dolina Krzemowa, czyli Bengalore w stanie
Karnataka (a właściwie od niedawna Bengaluru) już po
WWII miała dobre podstawy, tam rozwijał się przemysł
lotniczy. A teraz jedna trzecia indyjskiego software
pochodzi z tej metropolii mieszczącej 6,5 miliona
osób. Oczywiście, refleksy tej działalności są
dostrzegalne we wszelkich dziedzinach ekonomii
i kultury, kraj przeskakuje całe wieki nędzy i potrzeb.

Gdy mowa o naturalnej tu rywalizacji między Chinami
i Indiami (bo rozpęd edukacyjny Chin może nawet
przekraczać indyjski), należy sądzić, że przez jakiś
czas, ze względu na detale fonetyczne, prowadzą Indie.
Problemy ze znalezieniem na chińskiej prowincji
dostatecznie wielu obywateli mówiących po angielsku
tak, by Amerykanie ich rozumieli, sprawia, że obecnie
przemysłowcy z USA wolą Indie. Ponadto, perspektywy
polityczne mniej ich w Indiach niepokoją.

Podsumowując. Przez parę dziesiątków lat Rosjanie
dawali pomoc, przykład, specjalistów i technologię
nuklearną i sprawili, że mówiono tam o socjalizmie,
ale zmiany mentalności szły w opornym rytmie. Gdy
przyszli przemysłowcy z USA ze swoją chęcią zysku,
kraj się zmienił.

Wydaje się, że takie są fakty. Kto lubi ideologie,
niech je sobie do faktów dopasowuje. Lub vice versa.