Do trzech nacji mam odruchową sympatię. Holendrzy, Portugalczycy, Szkoci.

Pierwsza wzięła się z książki, którą podczytywałem mamie. Nazywała się Flandria i Flamandczycy tłukli się z Walonami i dobrzy byli ci pierwsi ale nie wiem czemu nabyta sympatia poszła do Holendrów a nie do Belgów.

Potem okało się, że olbrzymia część zachodniej nauki i spory kawałek sztuki to oni i akcje ich zwyżkowały.

Później dowiedziałem się co oni wyrabiali w Indonezji (są tam do dziś tak wspominani jak u nas hitlerowcy) i w innych koloniach. Ale nie robię im dziś za to rozrachunków, bo już ciężko za to płacą, a to dopiero początek. Więc zostało odczucie sympatii z lektur i z wieczorów w Amsterdamie.

Do Portugalczyków przekonałem się po przyjeździe do Brazylii, gdy się dowiedziałem, że Hiszpanie szli za pierwsze góry i robili twierdze, a Portugalczycy zakładali na plaży miasto, żeby handel był blisko portu. A potem czytałem o tym księciu Henryku Żeglarzu (jakiś niemiecki historyk-niedojda tak przezwał człowieka, co popływał sobie tylko 20 km) i okazało się, że pierwszy instytut naukowy to byli właśnie oni w Sagres. I na przykładzie kontra-żagla (contra-vela, caravela) nauczyłem się doceniać małe wynalazki, które zmieniały historię świata.

I okazało się, że z potęg kolonialnych chyba najmniej ohydnie się zachowywali. Przepiękna książka Carla N. Deglera Neither Black Nor White, porównująca rasizm z Ameryki Południowej i Północnej, odkrywa proste motory odmiennych działań. Wydaje się, że główny  motor czyli seks u Portugalczyków miał wewnątrz mniej piasku. Może kiedyś zbiorę się do streszczenia paru ważniejszych urywków tej książki.

Te dwa kraje przez całą swoją historię walczyły z morzem. Szkoci też. Zacząłem milej o nich myśleć widząc, że są nacjonalistami, cenią sobie wolność, ale na ogół wolą żyć niż wznosić pomniki dla martwych bohaterów. Potem odkryłem czemu uchodzą za skąpców. To chyba Angole im dorobili tę gębę za karę, że swoje wcale niebanalne kapitały zainwestowali w XIX wieku nie tam gdzie królowa Wiktoria chętnie by je miała, ale u buntowników czyli Jankesów. Nie pamiętam gdzie to było, Mother Jones czy Atlantic Monthly, duży artykuł analizujący ich inwestycje – to oni właśnie budowali sieć połączeń kolejowych i wiele innych cudów, z których USA słynie.

Więc na ogół podobają mi się małe nacje, i bardzo mile bym widział jakąś autonomię daną Litwinom i kresowiakom, może być już w Polsce, nie muszą wcale wracać na wschód. Najlepiej na Dolnym Śląsku, ale jak walczyć o autonomię kresów w Niederschlesien, żyjąc w Brazylii?